16-4-2003

De geheime kamer van het kasteel

Voetnoten bij Rudolf Otto's meesterwerk "Het heilige"

J. C. Karels

Titel:
"Een wijze uit het westen. Beschouwingen over Rudolf Otto en het heilige",
De Appelbloesem Pers Amsterdam, 2001
ISBN 90 74509 36 1
Pagina's: 279
Prijs: Euro 17,50

Otto deelt het lot van alle waarlijk grote geesten: ieder zichzelf respecterend auteur heeft wel een voetnoot bij zijn werk geplaatst. Het boek "Een wijze uit het westen", dat verscheen als preludium op de Nederlandse vertaling van "Das Heilige", bevat commentaren van Johan H. Bavinck, Hendrik Berkhof, Willem J. Aalders, Doede Nauta, Karen Armstrong, Simon Vestdijk, Ger Groot, Henriette Roland Holst, Helen Schucman, Emmanuel Levinas, Fokke Sierksma, Mircea Eliade en tientallen anderen.

Naast de bijval en bewondering was kritiek zijn deel. Zo merkte de VU-hoogleraar D. H. Th. Vollenhoven terecht op dat van een getuigenis voor God of tegen satan bij de Marburgse godsdienstwetenschapper geen sprake is. Dat zal de reden zijn waarom dominee Johannes Willem Dippel, sprekend over Otto, bij zijn vertaling (1928) van "Das Heilige" erin slaagde religieuze vogels van diverse pluimage op één lijn te krijgen: "De vrijzinnige juffrouw, die me toevertrouwde dat ze 't liefste kerkte bij dominees die haar aan 't huilen brachten, is blijkbaar uit hetzelfde psychische hout gesneden als de Kersteniaanse visser, die in de prediking de donder van het oordeel prachtig vindt, want "we motte gesloage worden!""

Stof en as

Zonder de vrijzinnige dame en de visser op één hoop te gooien, kunnen we inderdaad vaststellen dat Otto's boek gedachten vormgeeft die in de bevindelijk gereformeerde godsdienst niet onbekend zijn. Volgens hem "lijdt het geen twijfel, of ook het christendom moet spreken over "de toorn Gods", ondanks Schleiermacher en Ritschl." Hij tekent daarbij aan dat het afwerende, vreesaanjagende moment in het religieus beleven "alleszins storend is voor die groep van mensen, die alleen goedheid, mildheid, liefde, betrouwbaarheid en in het algemeen slechts momenten van een naar-de-wereld-toegewend-zijn in het goddelijke willen aanvaarden."

Over de afhankelijkheidservaring van het "stof en as" zijn tegenover de goddelijke overmacht, die rooms-katholieke en protestantse mystici met elkaar verbindt, spreekt Otto het liefst in de taal van de hymne. Hij citeert Gerhard Tersteegen, de grootste protestantse mysticus in de tweede helft van de achttiende eeuw, en geestverwant van Lodenstein:

Gott ist gegenwartig

Alles in uns schweige

Und sich innigst vor Ihm beuge

©  Reformatorisch Dagblad

 

godsdienstfenomenologische publicaties

 

William James

Vormen van religieuze ervaring
een onderzoek naar het wezen van de mens

Rudolf Otto

Indiase genadereligie en het christendom
 overeenkomsten en verschillen

&

Religieuze overeenstemming
parallellen in de godsdienstgeschiedenis

Rufus Jones

Quakers

triomf en tragiek van het geweten

beeld van een humanitaire religie

 

Abraham Joshua Heschel

God zoekt de mens

Een filosofie van het jodendom

90-807300-2-5
genaaid gebrocheerd
400 pagina's

€ 27,50

90-807300-3-3
genaaid gebrocheerd
176 pagina's

€ 22,50

90-807300-4-1
genaaid gebrocheerd
160 pagina's

€ 19,90

90-807300-5-X
genaaid gebrocheerd
480 pagina's

€ 29,90

Rudolf Otto: Het heilige
90-807300-1-7
22,5X14,5 cm
€ 24,90


William James: Vormen van religieuze ervaring
90-807300-2-5
22,5X14,5 cm  
€ 27,50


Rudolf Otto: Genadereligie
90-807300-3-3
20X12,5 cm
€ 22,50


Rufus Jones: Quakers
90-807300-4-1

20X12,5 cm
€ 19,90


A.J. Heschel: God zoekt de mens
90-807300-5-X
22,5X14,5 cm  
€ 29,90