AN/PRC-10, 1 Watt VHF transceiver

 

De AN/PRC-10 deed maart 1951 zijn intrede in het Amerikaanse leger en is de voorloper van de portofoon (PRC staat voor Portable Radio Communication). Ook in het Nederlandse leger is van deze radio gebruik gemaakt. Het is een complete FM radio met 16 buisjes en maakt deel uit van de radiofamilie AN/PRC-8, AN/PRC-9 en  AN/PRC-10. Deze radio’s verschillen alleen in werkfrequentie en de gebruikte frequentie bepalende componenten.

Het frequentie bereik van de PRC-10 is 38,0 – 54,9 MHz.

De set bestaat uit een superheterodyne FM ontvanger, een  FM zender die van dezelfde antenne gebruik maken. De set is van een magnesium behuizing met waterdichte seal voorzien. Een kort kabeltje verbindt de radio met de BA-279/U battery-pack. Twee springveren vergrendelen de radio in de behuizing. De PRC-8,9,10 radios kunnen met de AM-598/U Amplifier Power Supply (24 Volt input).

Vooraanzicht AN/PRC-10

De radio heeft drie antenne aansluitingen; korte antenne, lange antenne en aux antenne (BNC socket). De lange antenne, bekend als AT-271/PRC werd voor “lange”-afstandsverkeer gebruikt. Deze antenne is uit 7 delen opgebouwd en het zaakje wordt bij elkaar gehouden door een interne roestvrijstaal kabeltje. De totaal lengte bedraagt ruim 3 meter. Deze antenne past in the LONG ANT jack bovenop de radio. De AT-272/PRC antenne (korte antenne) bestaat uit een aantal delen stroken staal die aan elkaar zijn geklonken. Deze antenne is ongeveer 1 meter lang en past in de SHORT ANT jack. De korte antenne is voor algemeen gebruik bedoeld en kan opgevouwd bewaard worden in de draagtas van de PRC-10.

De complete set met alle accesoires

Soldaten-in-‘t-veld  kwamen er al snel achter dat de antenne een makkelijk doelwit vormde. Daarom werd deze normaliter verwijderd. De radio werd ook vaak op zijn kop gedragen met de korte antenne naar de grond gericht. Het zendbereik (6 tot 20 km afhankelijk van de omgeving) scheen hierdoor nauwlijks beďnvloed te worden. De handset H-33B/PT wordt via de AUDIO jack met de radio verbonden.

Inclusief het battery pack weegt de radio bijna 12 kg. Dit batterypack vormde overigens het zwakke deel van de radio. Veel te zwaar en te snel uitgeput.

De AN/PRC-10 werd in juli 1965 vervangen door getransistoriseerde FM radios van het type AN/VRC-12 en AN/PRC-25. In drieëneenhalf jaar werden 53,000 Amerikaanse AN/PRC-10 radios in Zuidoost Azië vervangen door deze twee radios.

 

De PRC-10 voor de zendamateur

Via diverse legerdumps is de PRC-10 voor de zendamateur beschikbaar gekomen en wordt hier en daar (nog) voor een schappelijk prijsje aangeboden (geen garantie J en de spoeling wordt steeds dunner). Voor wie geen morele bezwaren heeft is de set interessant omdat op de 6 meter amateurband (50,0 -  52,0 MHz)  gewerkt kan worden. Gebruik is natuurlijk wel beperkt tot FM (dus geen SSB) en het maximale uitgangsvermogen is zo’n 0,9 Watt. Helaas zijn veel van de – in Nederland gebruikte – PRC-10s (waarschijnlijk goed bedoeld) onder handen genomen en voorzien van een nieuwe groene verflaag. Jammer,..ziet er niet meer uit, verf bladdert en de oorsponkelijk witte opschriften zijn ook standaard groen geworden. In schril contrast met de buitenkant staat het inwendige; het binnenwerk van de PRC-10 oogt als een kunstwerk. Over miniaturisering gesproken. Wat ziet dat er mooi uit. Vooral het aandrijfmechanisme van de variabele condensator is een juweeltje. De mini-buisjes…je vraagt je af waarom er ooit transistors zijn uitgevonden. Jammer dat ze 1,5 volt gloeispanning nodig hebben. Het oorspronkelijk batterijpack leverde de volgende gelijkspanningen (+160 VDC, +80 VDC, -6 VDC en +1,5 VDC), maar dit pack is (voor zover ik weet) niet meer leverbaar. Dat betekent dus zelf een (net gevoede) PSU maken. Met een oude PC voeding, een handvol weerstanden en twee trafoos is dat me redelijk goed gelukt. Het lijkt of de set geen opwarmtijd kent. Bijna direct na het inschakelen is de set in bedrijf. Afstemmen gaat uit de kunst en in het donker kan de schaalverlichting bijgeschakeld worden. Een frequentie teller liet zien dat de stabiliteit beter is dan 500 Hz. Voorwaar niet slecht en dat zonder Phase Locked Loop of “Huff en Puff “schakeling…

 

Antenne (“Slappe Arnold”)

De AUX antenne BNC socket maakt het erg eenvoudig om een (zelfgeknutselde of kant-en-klaar gekochte 6 m antenne) aan te sluiten. Ik heb m’n eerste experimenten met een “Slappe Arnold” gedaan (enigsins gemodificeerd / later verstevigd met grijze PVC-pijp en omgedoopt tot “Sijve Arnold”). Deze antenne is een bekende in de zendamateur wereld (zie bij “bronnen”) en volgens onderstaand recept gemaakt:

 

6m-antenne recept (…of “hoe bouw ik een “Slappe Arnold” )

Deze 6m antenne heeft een aantal opmerkelijke kenmerken:
Hij is goedkoop, eenvoudig te bouwen, en is bovenal makkelijk mee te nemen (vakantieantenne). In feite is deze antenne een eindgevoede halve golf dipool. Hij wordt gemaakt door ± een halve golflengte coax voor de helft van de buitenmantel te ontdoen en aan het andere einde de coax op een PCV-pijp tot een spoel te wikkelen.

Er wordt gebruik gemaakt van de eigenschap dat de afscherming van een coaxiale kabel, aan de binnenkant en de buitenkant verschillende hoogfrequent stromen kan voeren. Door deze eigenschap komt het voedingspunt halverwege de constructie te liggen. De stromen lopen vandaar door de gestripte kern naar het ene uiteinde, en langs de buitenkant van de mantel naar het andere einde. Op dat punt zorgt de spoel ervoor dat het HF aan de buitenkant niet verder kan.

“Stiff Arnold” uit het dakraam gestoken



Het ontwerp is aan te passen voor andere banden. Op het www zijn de maten voor 2m en 70cm gebruik terug te vinden. In het ARRL-handbook van 2000 staat een vergelijkbaar ontwerp voor de HF-banden. De antenne kan zowel horizontaal als verticaal worden gebruikt, je schijnt hem zelfs ondersteboven te kunnen hangen. Let er wel op dat geleiders in de directe omgeving de SWR sterk kunnen beďnvloeden. De antenne heb ik op 51 MHz “afgeregeld” (lees; op lengte geknipt). De SWR is daar 1: 1,6 (vrij opgesteld, in de buurt van objecten/muren neemt de SWR snel toe). Het benodigde materiaal bestaat uit een stuk PVC-pijp (afvoerpijp of iets dergelijks mag ook) van 85 mm lengte en 2” diameter,  RG58 coax en een (BNC) plug (male).

 

Voor de 6 meter uitvoering wordt PVC pijp met 2" diameter gebruikt. Ik heb de grijze uitvoering gebruikt omdat deze beter UV bestendig is dan de witte (valpijp) versie. De slappe versie heb ik later trouwens omgewerkt tot een “Stijve Arnold” door over de losse draad nog een deel PVC pijp te schuiven. Deze versie van de antenne is een kleine 3 mater lang en eenvoudig uit het zolderraam te steken / snel weer binnenboord te halen wanneer de weersomstandigheden dat eisen.

 

BAND

A (in mm)

B (in mm)

C (in mm)

WINDINGEN

6 m

1530

1300

65

11,75

 

 

 

PSU

EHet ontwerp van de PSU is recht-toe-recht-aan. Een oud voeding uit een PC is niet zo moeilijk te vinden. De transformator levert misschien wat meer problemen op. Ik vond hem in een afgedankt audioversterker. De -6 VDC had ik oorspronkelijk uit een trafoo-brug-elko circuit betrokken maar dit veroorzaakte erg veel brom en was er de oorzaak van dat ik nauwlijks te horen was. Nadat ik –5,5 VDC / 5A uit een PC voeding had aangeboden was  het probleem opgelost.

 

Opbouw van de PSU

Met een 10W weerstand van 5 ohm blijft er bij belasting exact 1,5 VDC over wanneer +5 VDC aan de weerstand wordt aangeboden. Zorg voor wat LEDs, zodat altijd een indicatie van de vier spanningen beschikbaar is. De spanningen zijn op een kroonsteenstrip beschikbaar en verlaten de behuizing van de PSU via een kabel met een 8-pools buisvoet (octaal) die uitstekend past op de plug van de AN/PRC10.

PSU in behuizing

 

Resultaten

Met de “Stijve Arnold” uit het zolderraam gestoken werd op 9 augustus 2005 rond 8 uur ‘s-avonds  het eerste station op 6m ontvangen: PI4KGL (Warmond) zond uit in de SSB-mode. Sterk signaal maar pas enigszins verstaanbaar op de FM set nadat ik een signaalgenerator afgestemd op de MF frequentie had aangezet.

Eerste echte (locale) qso op 10 augustus 2005 met PE1DWA. Kwaliteit van de ontvangst van het FM signaal van Hans verbaasde me. Uitstekend! (RST575). Signaalsterkte van mijn uitgezonden signaal was ook prima in orde (Mijn 1 Watt HF deed de S-meter van de SEM35 tot in de hoek uitslaan). Domper: De modulatie van mijn signaal viel in het niet bij de brom op het uitgezonden signaal. Modificatie van PSU absoluut nodig !!

PSU gemodificeerd op 11 augustus. De -6 VDC voor de gloeispanning van het zendbuisje was de boosdoener.  Nadat ik –5,5 VDC uit de oude PC PSU aangesloten had i.p.v. de –6VDC uit een trafoo-brugcel-elko circuit was de brom volledig verdwenen. Vervolgens prima locale QSOs met PE9PE Rob en PE1DWA Hans gemaakt. Het is lastig om exact op de juiste frequentie uit te komen; de analoge frequentieschaal is erg krap. Maar helemaal onmogelijk is het niet.

Bronnen:

http://www.olive-drab.com/od_electronics_anprc10.php

http://home.hetnet.nl/~wf.vangrinsven/veldradio.htm

http://www.baco-army-goods.nl

http://www.veron.nl/afd/amstelveen/slap_arn.htm

augustus 2005