SWR overgewaardeerd (?)

 

 Onlangs gehoord op 2 meter: "Mijn staande golf verhouding is 1 op 1,5 . Nu wordt het toch echt tijd om een antennetuner aan te schaffen om mijn antenne beter aan te passen…". Mocht de OM dit plan werkelijk uit voeren, dan zal blijken dat zijn zendsignaal zwakker en niet sterker zal worden. Het verlies bij s=1,5 bedraagt namelijk 0,18 dB. Bij het opnemen in het antennecircuit van een antennetuner of ander aanpassingsnetwerk moet al snel met een verlies van 1 dB rekening gehouden worden. Tel uit je winst !

 In de literatuur wordt bij de uitleg van de ‘Staande Golf Verhouding’ (SGV of Standing Wave Ratio, SWR) graag gebruik gemaakt van mooie grafieken die bijvoorbeeld uitgestraald en gereflecteerd vermogen versus de SWR laten zien. Eén van belangrijkste vragen echter, nl. "Wat betekent dat voor mijn signaal bij het ontvangende station ?" komt niet aan de orde. De hier geplaatste grafiek laat het verband tussen de verliezen (hier aangeduid met a in dB) en de staande golf verhouding (met s aangeduid) zien. De grafiek is overigens een grafische presentatie van de formule

a = -10.log (4s/(s+1)2)

Bekijk de grafiek eens goed:

Een vermogensverlies van 1 dB treedt pas op bij een SWR van s=2,7 (!) Een verschil van 1 dB is in het normale radioamateur verkeer (zo goed als) niet te horen. Het onderscheid tussen signalen met een perfecte SWR (s=1) en een waarde tussen s=1 en s=2 is niet waarneembaar. Ook tussen s=2 en s=3 werkt het antennasysteem prima. Pas boven s=3 moet men zich achter de oren gaan krabben en een technische verbetering overwegen. De hoeveelheid gereflecteerd vermogen neemt dan serieuze vormen aan. En een chronisch overbelaste eindtrap zijn we liever kwijt dan rijk . Nog een observatie: om de S-meter bij het tegenstation 1 S-punt te doen dalen (equivalent met een vermogensverlies van 6 dB) moeten we het erg bont maken: Pas bij s=14 (!!) zien we de S-meter een ietsie-pietsie terugzakken. Wel van belang bij signalen die net boven de ruis uitkomen natuurlijk, maar bij de reguliere verbindingen van ondergeschikt belang. De (schijn)nauwkerigheid die de meeste SWR meters bieden is eigenlijk overbodige luxe. Een meter met b.v. drie LEDs; kleiner dan 2 (groen), kleiner dan 3 (geel) en groter dan 3 (rood) biedt voldoende informatie. Voor bijvoorbeeld bouwers van antennes is een SWR nauwkeurigheid van 1 cijfer achter de komma overigens wel nuttig.

Wat in de praktijk belangrijker dan het verbeteren van de SWR blijkt, is de demping van de antenne(coax) kabels verbeteren. Wijst je SWR meter 1 op 2 aan en wil je de performance van je station toch verbeteren, steek dan  je geld en tijd in het verbeteren van je antennekabels en blijf van je antenne af !

 

 

 Literatuur:

(1) FUNK amateur November 2002, seite 1155 (2) Rothammels Antennenbuch, A. Krichke

 

 

Juni 2004