HF marker
Intro
De HF marker is een apparaatje dat een hoogfrequent grondgolf en een flink aantal harmonischen hiervan genereert. Met behulp van deze reeks marker-signalen kan eenvoudig een afstemschaal van een ontvanger of HF analyser gecalibreerd worden. In veel gevallen maakt dit simpele circuitje een duurdere frequentie teller overbodig.
In het hier getoonde ontwerp zorgt een 10 MHz kristal oscillator voor de grondtoon. De schakeling produceert dan even en oneven harmonischen. Het spectrum 10, 20, 30, 40, 50 … MHz komt zo beschikbaar. Naar believen kan de grondtoon door 2 (harmonischen 5, 10, 15, 20…MHz), door 10 (harmonischen: 1, 2, 3, 4… MHz), door 20 (harmonischen: 500, 1000, 1500, 2000…KHz) of door 100 (harmonischen100, 200, 300, 400,500… KHz) gedeeld worden.
In het algemeen geldt, dat de oneven harmonischen aanzienlijk krachtiger zijn dan de even. Ik heb dit niet gemeten, maar een eenvoudige controle met een ontvanger laat het verschil onmiddellijk horen.
Een 5 standen schakelaar realiseert de keuze van het meetspectrum.
Een 1500 Hz generator moduleert het HF signaal, zodat een af te regelen of te testen ontvanger (ook in AM mode) een audiotoontje laat horen.
Foto 1 Bovenaanzicht HF Marker Generator
Werking en details
Het schema blinkt uit door zijn eenvoud: Een kristaloscillator met de grondtoon op 10 MHz is afkomstig uit een afgedankte PC-XT. Het 10 MHz uitgangs signaal van de oscillator wordt naar een modulator gevoerd (de BC550). Een ordinaire NE555 is gebruikt om het 1,5 KHz toontje op te wekken, dat via een 1N4148 in de modulator "geïnjecteerd" wordt.
Twee stuks TTL ic-tjes 7490 (10 deler) en CMOS ic's CD4013 (2 deler; niet in het hier geplaatste schemaatje getekend) zorgen voor het delen van de 10 MHz grondtoon (naar 5, 1, 1/2 en 1/10 MHz).
Na de modulator is vanzelfsprekend geen filter opgenomen, om de harmonischen onverzwakt aan de antenne door te geven. Dit is overigens een kleine telescoopantenne uit een sloopradio. Het geheel is in een metalen kastje gebouwd. De voedingsspanning moet extern aangeboden worden (6…12V).
De schakeling is op een ongeëtste print opgebouwd. (IC's en oscillator op hun kop op de print gemonteerd).
De resultaten:
Het gaat hier om een ontwerp waarbij men moeite moet doen om de totale bouwkosten boven de F25,- te laten komen. De 5 standen schakelaar en de behuizing zijn dan waarschijnlijk de hoofdschuldigen. Koop geen nieuwe 10 MHz oscillator! In bijna elke afgedankte PC zit er één.
Het is erg handig gebleken dat het spectrum een audio-modulaat bevat. Hierdoor heb ik b.v. de kortegolf (SW) ontvanger (die op een andere plaats op de website beschreven wordt) eenvoudig kunnen calibreren (het toontje is mooi hoorbaar zowel in AM als SSB (BFO aan)).
Het RF uitgangssignaal is krachtig genoeg gebleken om betrouwbare metingen te doen (waarschijnlijk ergens tussen de 10 en 100 mW). Binnen een straal van een meter of 5 zijn alle harmonischen prima te ontvangen. Een extra eindtrap is dus nergens voor nodig. Een betweterige opmerking over het illegaal gebruik van de ether laat ik dan ook achterwege…
Tip: De harmonischen geproduceerd door deze generator beslaan een groot gebied. Het is handig -om verwarring te voorkomen- bij het calibreren met de hoogste grondtoon te beginnen. Dus 1 MHz voor de middengolf en voor de SW band 5 MHz. Daarna kan een lagere grondtoon ingesteld worden om een fijnere frequentie-indeling te kunnen aanbrengen.
