Elite van Breda tot 1600

door Henk Muntjewerff (eindredactie)

Iemand kan tot de elite worden gerekend op basis van de volgende maatschappelijke kenmerken:

1. leenman van de heer van Breda, al of niet in het bezit van een heerlijkheid

2. lid van de hofhouding van de heer van Breda, zoals hofmeester, kamerling en kastelein.

3. lid van de domeinraad, het landsbestuur van de heer van Breda, zoals rentmeester, raadsheer, stadhouder, griffier/secretaris.

4. lid van het stadsbestuur van Breda namens de heer van Breda, zoals drossaard en schout.

5. stadsbestuurders zoals burgemeesters en schepenen, benoemd door de heer van Breda.

6. kannunnik, lid van het hoogste kerkelijk college in de stad, benoemd door de heer van Breda.

7. universitair geschoold, al of niet in dienst van de heer van Breda.

Wanneer een in Breda woonachtige familie een of meerdere familieleden heeft die voldoen aan een van deze eisen dan kunnen ze in principe in het elitebestand worden opgenomen.

De benadering is prosopografisch dwz er is gekeken naar opleiding en beroep, huwelijksbanden, functies en status, vermogen en woonhuis in Breda.

De op deze manier gevonden adel laat zich qua herkomst in een aantal groepen onderscheiden:

Uit de stad Breda

HEY (Heis, Heijs, Hey, Heya, Heyaerts, Heye, Heys), en 1x Hay.

MONTENS van (Bergen, Berghen), dicti/de (Mont, Monte); in Latijn: (de Monte),

(Monten, Montens, Monthens, Monthin, Montijn, Montyn, Montyns, Mottens).

de ROVER de/die/den (Roever, Roevere, Roover, Roovere, Rover, Rovere, Rovers); (Roever, Roevers, Roovers, Rouver, Rover, Rovers); (sRoevers) en in het Latijns: Roveri, maar ook Rovers.

STERKEN (Starcke, Starke, Stercke, Stercken, Sterke; Fortis, Mars)

Uit het land van Breda

Van BAARLE van (Baal, Bael, Baerl, Baerle, Bairle, Barel, Barl, Barle); (Spronck, Sprong, Spronge, Sprongh)

Van der BEVERSLUIS van der (Beversluys)

BLOCK (Bloc, Block, Bloeck, Block).

Van BUYTEN van (Buyten, Buten), de (Buyten, Buten).

Van den CORPUT van den (Korput, Cornput, Kornput)

Van der DAASDONK van der (Daesdonc, Daesdonck), Verdaasdonk.

Van GAGELDONK de (Gageldunc, Ghageldonc), van (Gageldonc, Gageldonck); de (Hambreke), van (Haembroec, Hambroec, Hambroeck).

Van NISPEN van (Nispen, Nyspen, Yspen)

PIGGEN (Biegen, Bieghe, Bigge, Biggen, Bigghe, Bigghen); (Pigge, Piggen, Pigghe, Pigghen, Pyggen)

Van YPELAAR van (Ipelaer, Ypelaer, Ypelair, Ypenlaer; Ijpelaar); van (Ulvenhout, Ulvenout, Vluenhout)

Uit de Brabantse landen rondom het land van Breda

Van BRECHT van (Bracht)

Van BRUHEZE van (Brouheze, Brouhuis, Bruhese, Bruheze, Bruhesen, Bruhezen, Bruhuysen, Bruyhezen).

Van HULTEN van (Hoilten, Hoylten, Holten)

Van OOSTERZEEL van (Oesterseel, Oesterzeel, Oesterzele, Oisterzeel, Oisterzele, Oosterseel, Oosterzeel)

Van der STREPEN van (der) (Streepe, Strepe, Strepen), (Streep, Strepen, Strijp). Verstrepen; van (Morchoven).

Van den WIJNGAARDE van den (Wiingarde, Wigaerde, Wyngarde, Wyngaerde, Wyngaerden, Wyngaerdt, Wyngaert, Wynghaerden, Wyngharde,); de (Vinea).

Uit het land van Altena (Hollands gebied dat later Brabants werd)

Van DRONGELEN van (Drongelen, Dronghelen, Dronghele)

Van der DUSSEN

Van RIJSWIJK van (Riiswiick, Rijswijc, Rijswijck, Ryswyc, Ryswyck, Ryswycx)

Van WIJCK van (Wijc, Wijck, Wyc, Wyck).

Van WIJTVLIET van (Wichvliet, Wiifliet, Wijfliet, Wijtfliet, Wyckfliet, Wyffliet, Wyffliets, Wyfliet, Wyfvliet, Wytfliet); Maas; van Mer / Meer.

Uit Zuid-Holland

Van den CAMPE de (Campe, Campo), van den (Camp, Campe, Kamp), (uyten, uten) Campe.

Van HAASTRECHT van (Haestrecht, Haestricht, Hastrecht)

Van der MERWEDE van der (Meerweyden, Merwede, Merweden, Merweyde, Merweyden, Merwe, Merwen), de (Merwe, Merwen, Meruwen).

Van NEDERVEN van (Nederveen, Nedervenne, Neervenne)

Van der SPANGEN van (der/den) (Spaendien, Spaengen, Spaenghien, Spaengien, Spaengyen, Spange, Spangen, Spangien, Spangyen).

TIERLOOT (Thierlote, Tierloet, Tierloets, Tierlood, Tierloot, Tierloots, Tijerloet, Tyerloets, Tyerloot)

Uit Gelre en de Duitse landen

Van GALEN van (Gael, Gaele, Gaelen, Gaellen, Gale, Galen, Gheel, )

Van MASSCHEREEL van (Maissereil, Masceleire, Maschereel, Masschere, Masschereil, Masscreel, Massereel, Maszereel, Moszkreil, Mozkreil); (Masschereel, Masschereels).

Van SELBACH zum Lohe van (Zelbach, Seelbach); van (Loe, Loen, Loo).

Van WISSCHEL van (Wischel, Wisgel, Wissche, Wisschel, Wisse, Wissel, Wyschel, Wysschel, Wysse, Wyssel)