Klik op het plaatje om te vergroten

Tsjechië is een relatief klein land maar heeft een zeer afwisselend landschap. De Tsjechische steden bieden een schat aan kunst en cultuur. In dit werkstuk wordt dieper ingegaan op een aantal steden, de geschiedenis, godsdienst en milieu.


Door Natascha Rossel
November 2001


1. Geschiedenis
Tsjechen zijn West Slaviers, net als de Polen en de Slowaken. De hoofdstad Praag wordt vaak "het hart van Europa" genoemd. Er wonen ongeveer 10 miljoen mensen in de Tsjechische Republiek en ongeveer 1,3 miljoen daarvan wonen in Praag. Het westen van Tsjechië wordt De Bohemen genoemd, het oostelijke gebied heet Moravie.

1a. Geschiedenis van de Koninkrijken
Voordat de Slaviers in de zesde eeuw kwamen werd het gebied bevolkt door Germaanse en Keltische Stammen. Vele koningen regeerden het Boheemse volk van 700 tot 1900. Twee daarvan zijn opmerkelijk: 

Karels Brug

Keizer Karel de 4e regeerde van 1346 tot 1378 als van de Bohemen en het Heilige Romeinse Keizer. Tijdens zijn bewind ontwikkelde Praag zich tot één van de grootste steden in Europa. Hier ontstond haar prachtige gotische stijl en bezienswaardigheden zoals de Keizer Karel universiteit, de Karels Brug en de St. Vitus Kathedraal. Hij maakte Praag tot hoofdstad van Tsjechië. Zolang Karel IV leefde is de 14de eeuw voor Praag en Bohemen een "gouden eeuw".

Rudolf de 2e regeerde in de tijd van de Habsburgers. De Habsburgers waren van 1527 tot 1918 aan de macht in Tjeschië. Rudolf II maakte evenals Karel IV, Praag tot hoofdstad van het Heilige Romeinse Rijk. Hij verzamelde een indrukwekkende kunstcollectie en ontving vele gerenommeerde kunstenaars en wetenschappers aan zijn hof. In de stad is het een komen en gaan van genieën, gekken en avonturiers, aangelokt door de geheimzinnige reputatie van Rudolf. Er heerste grote welvaart in de tweede helft van de 16e eeuw.


1b Geschiedenis van de Republiek
In het begin van de 20e eeuw vielen de Bohemen onder het bewind van het Oostenrijkse Rijk. Na de Tweede Wereldoorlog, in 1918, verklaarde Tsjecho-Slowakije haar onafhankelijkheid. De nieuwe republiek bestond uit drie gebieden: De Bohemen, Moravië en Slowakije. Tomas Masaryk werd uitgeroepen tot eerste president. 
In oktober 1938 bezetten de nazi's Sudetenland met goedvinden van Groot Britannië en Frankrijk als gevolg van het beruchte Verdrag van München. In maart 1939 bezette Duitsland bovendien de Bohemen en Moravië. Slowakije verklaarde zichzelf onafhankelijk maar gehoorzaamde de nazi bezetters.
Na de Tweede Wereldoorlog herstelde Tsjecho-Slowakije haar onafhankelijke staat. In de verkiezingen van 1946 werd de Communistische Partij de grootste partij. De mensen hebben een afkeer gekregen van het Westen vanwege het verraad van "München". In 1948 werd Tsjecho-Slowakije een communistisch land. De communistische regering trad pas af in november 1989 na een week van protesten en demonstraties. Deze periode staat bekend als de Fluwelen Revolutie. Vaclav Havel werd president van de nieuwe republiek. Eind 1992 splitste Tsjecho-Slowakije zich in de Tsjechische Republiek (Bohemen en Moravië) en de Republiek Slowakije (Slowakije). Deze vreedzame splitsing staat bekend als de Fluwelen Scheiding

Klik op het plaatje om te vergroten

2. Geografie
Tsjechië is één van de kleinere Europese landen. De oppervlakte bedraagt 78.864 km2 (Praag 496 km2), waarvan 77.276 km2 land en 1.590 km2 water.
Tsjechië is omgeven door middelhoge gebergten (tot 1600 m). De hoogste berg is de Snežka in het Reuzengebergte. De berg is 1602 meter hoog. Het laatste gebied is de rivier de Elbe op 115 meter boven zeeniveau.
Het binnenland is heuvelachtig met uitzondering van de Elbe en de Hana-vlakte. Aangrenzende landen zijn Duitsland, Oostenrijk, Slowakije en Polen. Het land is bosrijk: 34% van het land is begroeid met naald- en loofbossen. De belangrijkste rivieren zijn de Moldau, Elbe, March en Oder. Tsjechië ligt niet aan een zee. 
Tsjechië bestaat uit de provincies Noord-, West-, Zuid-, Oost- en Midden-Bohemen, Noord- en Zuid-Moravië, verdeeld over de landsdelen Bohemen en Moravië.

3. Godsdienst
De meeste Tsjechen zijn ongelovig. Ongeveer 40% van de inwoners is Rooms-katholiek, maar weinigen gaan naar de kerk. Daarnaast zijn er hussieten, Boheemse broeders, evangelisten, orthodoxen, baptisten, herhutter, methodisten en joden. Uit een opiniepeiling van begin 2000 blijkt dat 73% van de Tsjechen zichzelf atheïst (niet-gelovig) noemt.


4. Milieu
Tsjechië is een zeer bosrijk land: éénderde van het landschap is bebost. Helaas is het Milieu niet in erg goede staat. Er is in delen van Tsjechië sprake van ernstige luchtvervuiling en zure regen. De lucht in de "zwarte driehoek" is hier het voorbeeld van. Dit gebied strekt zich uit in de noordelijke gedeelten van Bohemen en Moravië. 
In veel steden is het verbranden van kolen in het huishouden vervangen door het gebruik van gas. Daarnaast wordt op grotere schaal gebruik van kernenergie gemaakt. De Oostenrijkse regering is hier niet gelukkig mee. In december 2000 zijn de Tsjechische en Oostenrijkse regering tot een akkoord gekomen.


5. Flora en Fauna
5a. Planten
De centrale ligging van Tsjechië, het klimaat en de bodemgesteldheid hebben bijgedragen tot een veelzijdige flora. De Tsjechische middelgebergtes kennen een rijke vegetatie en zijn meestal dichtbebost. Bijna driekwart van de bossen daar bestaat uit naaldbomen, de rest is gemengd of bestaat geheel uit loofbomen, vooral veel berken en beuken. De Elbestreek, het Boheemse Middelgebergte, Zuid Moravië en de omgeving van Praag zijn de belangrijkste gebieden voor de teelt van appels, peren en ander fruit.
Een groot gedeelte van de bodem van het land bestaat uit kalksteen waardoor er veel planten voorkomen die het goed doen in kalkrijke grond, zoals de wijnstok die in de warmere streken zoals Zuid Moravië geteeld wordt. 

5b. Dieren
In de bossen en bergstreken van Tsjechië komen veel herten voor. Hertenvlees is voor de Tsjechen een delicatesse en de jacht op herten is in het jachtseizoen in beperkte mate toegestaan. In de hooggelegen gebieden leven gemzen, moeflons en bergmarmotten, terwijl in de Karpaten marters, wilde zwijnen, lynxen en volven voorkomen. Ook treft men vooral in de bossen nog vossen, hazen en andere kleine dieren aan. In het natuurreservaat SehuSice bij Kutna Hora leven witte herten die overal elders in Europa uitgestorven zijn. 
Wie geluk heeft kan bijzondere volgens zien zoals de steenarend en drieteenspecht. Talrijke watervogels komen voor in de Donauvlakte en bij de meren en vijvers van Bohemen. Ook nestelen er veel ooievaars in het hele land. Van de vele soorten vis die in de wateren zwemmen zijn de karper, de forel, de snoek en de paling het bekendst. 
5c. Natuurbescherming
Tsjechië kent veel natuurparken en reservaten. Beschermde diersoorten komen voor in het dal van de rivier de Iser in Bohemen en in de Pavlovské vrchy in Moravië. Hoe goed de natuurreservaten ook onderhouden worden, ook in dit land worden vele bomen, planten- en diersoorten met uitsterven bedreigd. Een aantal gebieden hebben door milieuvervuiling en zure regen onherstelbare schade opgelopen. 
De zorg om het milieu speelde in de politiek voor 1989 slechts een kleine rol. De bevolking liet wel een bezorgde stemmen horen en schreven brieven over de aantasting van het milieu maar deze haalden weinig uit. Fabrieken die voorschriften negeerden kregen wel een boete, maar deze was lager dan de premie die zij kregen als zij het vijfjarenplan hadden gehaald. Pas na 1989 werd er een minister voor milieuzaken benoemd die voor de moeilijke opdracht stond om de natuur te beschermen.

6. Klimaat
Het klimaat behoort tot het Midden-Europese type met voornamelijk westelijke oceaanwinden. Naar het oosten wordt de invloed van het continent groter. In de drie zomermaanden valt de meeste neerslag. De droogste gebieden zijn Midden Bohemen en Zuid Moravië.
De gemiddelde temperatuur is voor juli, de warmste maand van het jaar 18 tot 21 graden. Januari is de koudste maand met een gemiddelde van -5 tot -11 graden. 
Praag behoort tot de warmste en droogste plekken van Tsjechië. De stad ligt in een bekken van een aantal rivieren, zoals de Moldau, de Ohre en de Elbe. Daardoor is de Tsjechische hoofdstad gedeeltelijk beschut tegen de wind en de regen. Hetzelfde geldt voor een aantal steden en streken in de brede dalen van de Bohemen. De overige gebieden in de Bohemen hebben een vrij onstabiel klimaat dat doet denken aan het Nederlandse weertype, wat afwijkt is de minder krachtige wind en de grotere sneeuwval. Moravië kent een droger klimaat, alleen de bergstreken kennen een onstabiel vochtig weertype.


7. Belangrijke Steden

Praag
Praag, de hoofdstad van de Tsjechische Republiek ligt midden in Tsjechië aan de rivier de Moldau. Als historisch de belangrijkste stad van Tsjechië komen hier de meeste toeristen om de historische gebouwen, bezienswaardigheden, gedenktekens van beroemde persoonlijkheden te bekijken. Het belangrijkste Tsjechische kerkgebouw, de St. Vituskathedraal werd er in de 14de eeuw opgericht en voltooid in 1929. Een uniek bouwwerk, niet alleen van Praag maar van heel Europa is de stenen Karelsbrug, gebouwd in de 14de eeuw. In de latere eeuwen werd de brug stap voor stap versierd met meer dan dertig unieke kostbare barokbeelden.
De Praagse musea bevatten kunstwerken uit alle Europese streken en tijdperken.

De Praagse Burcht die oorspronkelijk als voorburcht werd gesticht.

De Týn-kerk uit 1365 was een belangrijke hussietenkerk, later werden hier de hussietenleiders opgehangen.

Het bedevaartsoord Loreta, gebouwd tussen 1626 en 1750.

Plzen
Plzen is een industriestad, bekend om pils en Skoda. 
In 1842 is Pilsner Urquel ontstaan een biersoort met een bijzondere smaak waarbij bronwater dat daar wordt gewonnen wordt gebruikt.
De oorspronkelijke ŠSkodafabrieken staan in Plzen. Emil von Škoda begon in 1890 met de productie van wapens welke in de Eerste Wereldoorlog werden geleverd aan het Oostenrijks-Hongaarse leger. In 1925 werd er een autofabriek overgenomen waarmee de autoproductie van Škoda begon.

Karlovy Vary
Dit is één van de mooiste kuuroorden in Midden Europa, genoemd naar Karel IV die na een jachtongeluk baat vond bij het geneeskrachtig water uit één van de vele bronnen. Het water uit koude en warme bronnen bevat radium, ijzer, natron en is gasrijk. Het wordt gebruikt als drinkwater, maar ook als badwater. Het komt uit granietrotsen en heeft temperaturen tussen de 36 en 75 graden. Drinkkuren helpen bij maagaandoeningen en spijsverteringsproblemen.


Brno
Brno is de hoofdstad van Moravië en was voor de Tweede Wereldoorlog de belangrijkste industriestad voor textiel, metaal en voedingsmiddelen. Het was een welvarende handelsstad dankzij de strategische ligging tussen de Oostzee, de Middellandse Zee, Duitsland en Rusland. Brno is nu de tweede stad in Tsjechië qua belangrijkheid en grootte. Het Tsjechische Hooggerechtshof en de Masaryk-universiteit zetelen in deze stad. Brno speelt een belangrijke rol als stad van de podiumkunsten en heeft een jaarbeurscomplex van nationaal formaat.


8. De Tsjechische taal
Het Tsjechisch behoort tot de westslavische taalgroep. Duits is de meest gesproken vreemde taal.

Bronvermelding:
www.tsjechie.nl
Praag en Tsjechië door Hendriksen en Platvoet 1995
Tsjechië, Slowakije door Jája Holisová 1994

copyright © 2002 MenN webdesign