Noorwegen

Hoofdstuk 1, Voorwoord.

Ik heet Rosa Stapel, ben 10 jaar en woon in Haarlem.
Mijn werkstuk gaat over Noorwegen, een land in Scandinavië. Ik heb dit land gekozen omdat ik al wist dat het een land is met nog (en hopelijk blijft het zo)
veel mooie natuur. En ik hou namelijk van natuur.
Ik wist er al wat over en als ik de boekjes zo bekijk, wil ik nu wel naar Noorwegen op vakantie!

Hoofdstuk 2, Landschap.

Noorwegen kan worden ingedeeld in 4 grote landschappen:
1.Østlandet en 2.Westlandet aan 2 kanten van het centrale bergland in het zuiden, 3.Trøndelag in het midden en 4.Nordlandet in het Noorden.
Er zijn een paar landschappen die veel voorkomen in Noorwegen. Dat zijn: Fjorden, bossen, en natuurlijk bergen en de zee,
(Want Noorwegen ligt aan zee.)

Hoofdstuk 3, Fjorden.

Langs de hele kust van Noorwegen vind je diepe inhammen. Sommige zijn wel 200 kilometer lang. Deze inhammen noemen we fjorden. Miljoenen jaren geleden, in de ijstijd, zijn deze fjorden ontstaan. Grote gletsjers zakten toen langzaam naar het Zuiden. Niets kon het ijs tegenhouden. Langzaam schoven de gletsjers ook de dalen van riviertjes in. Deze dalen werden door het gletsjerijs uitgeschuurd. Daardoor werden ze breder en vooral ook dieper. Later smolt het ijs en steeg het zeewater. Daardoor kwamen de dalen vol water te staan. Dat werden de fjorden.
Tussen de fjorden liggen hoge kale vlakten Deze vlakten noemen we fjelden. Hier groeit maar weinig. ´S Winters zijn deze vlakten bedekt met sneeuw en ijs, zodat je er niet kan wonen. ´S Zomers zijn ze kaal, hoogstens begroeid met wat gras. Op de fjelden liggen vreselijk veel meren. Ze krijgen hun water uit de lucht en in de vorm van sneeuw. En niet zo´n beetje. In Bergen valt wel drie meter regen per jaar.

Feiten over de fjorden
Bekende fjorden zijn: de Oslofjord, de Trondheimfjord en de Vestfjord.
De grootste, langste en diepste fjord is de Sognefjord, met wel 200 kilometer. Bij de ingang heeft de Sognefjord al een diepte van 1245 meter. Terwijl de Noordzee maar 50 meter diep is!
Kleine fjorden zijn soms maar een paar kilometer lang.

Hoofdstuk 4, De Zee.

De zee is voor de Noren erg belangrijk, omdat veel Noren van de visvangst leven. Aan de zuidkust vangen ze vooral veel haring. Noordelijker halen ze kabeljauw uit de zee en ook in de fjorden word veel vis gevangen. De vis wordt gedroogd op stokken. Deze vis heet daarom stokvis.
Noorwegen heeft jammer genoeg nog steeds een grote walvisvloot. De walvissen worden niet bij Noorwegen gevangen, maar rond het zuidpoolgebied (!).Tegen de walvisvangst word veel geprotesteerd. Daarom is het te hopen dat de Noren er snel mee ophouden. Want walvissen zijn bijna uitgestorven.

Hoofdstuk 5, Bergen en Bossen.

Noorwegen bestaat voor driekwart uit bergen en rotsen. De rest is bijna allemaal bos. Maar 8% van de grond is bruikbaar voor landbouw. Gen wonder dat de Noren lange tijd van zeevaart, visvaart en scheepsbouw geleefd hebben. Landbouwgrond was bijna nergens te vinden.

Bergen
In het breedste gedeelte van het land ligt het Jotunheimergebergte. Het is bedekt met grote gletsjers en een eeuwige sneeuw. Dat is een sneeuw die ook ´s zomers blijft liggen. Hier is ook de hoogste berg van Noorwegen, Glandhøpiggen, (2470 meter.)
Van alle bergen in Noorwegen komen wild bruisende rivieren naar beneden. Daarmee wordt elektriciteit opgewekt. Ze bouwen hiervoor een dam met een elektriciteitscentrale. Het water dat naar beneden stort, laat de machines draaien. De Noren maken veel gebruik van de kracht van het water. Het hele land wordt op deze manier van goedkope elektriciteit voorzien. Er is meer dan genoeg voor iedereen. Bijna overal wordt elektrisch gekookt. Ook gebruiken de Noren de elektrische stroom om goedkoop aluminium te maken.

Bossen

Aan de oostkant van de bergen ligt een enorm bosgebied. De Noren voeren veel hout en houtproducten uit. Houtproducten zijn bijvoorbeeld meubels, papier en karton. De stammen gooien ze in de rivier. Ze worden dan vanzelf naar de kust vervoerd.

Noorwegen heeft prachtige dennenbomen. Ieder jaar komen er met Kerstmis grote bomen naar steden in Nederland en België. Dit is een soort geschenk uit vriendschap.

In dit bosrijke gebied vind je ook de meeste boerderijen. Zomers trekken de mensen met het vee uit de dalen naar de bergweiden. Daar staan de bergboerderijen. Geiten leveren de melk voor de bruine kaas die op de boerderij wordt gemaakt. De landbouw in Noorwegen brengt lang niet genoeg op voor heel Noorwegen. Daarom moeten ze graan uit andere landen invoeren.

Hoofdstuk 6, Klimaat.

Er gaan niet zo veel mensen naar Noorwegen op vakantie. Wij denken dat het daar erg koud is, maar dat valt best mee. ´S Zomers is het in Oslo gemiddeld warmer dan in Amsterdam. Zelfs in het hoge noorden zijn de temperaturen in de zomer redelijk. Dat komt allemaal door de warme golfstroom. Dat is een zeestroming die zorgt voor de afvoer van niet redelijk warm water. De stroom begint namelijk in de tropen, bij Midden-Amerika. Tijdens de overtocht naar de Atlantische Oceaan koelt het water wel af, maar zelfs in de winter blijft de temperatuur boven nul. Daardoor kunnen de Noorse havens niet dichtvriezen. Ook zorgt de warme golfstroom ervoor dat het hele jaar vrij warme lucht word aangevoerd. ´S Zomers zijn de dagen in Noorwegen veel langer dan bij ons.
In het hoge noorden, boven de poolcirkel, gaat de zon in juni en juli helemaal niet onder. We noemen dit de middernachtzon.

Het regent wel veel in Noorwegen, vooral aan de kust. In de zomer valt er in de bergen twee keer zoveel regen als in Nederland. Ga je verder naar het oosten, dan word het droger. Er zijn zelfs gebieden waar de landbouwgrond steeds moet worden beïnvloedt.

In het binnenland is het in de winter inderdaad flink koud. In het noorden kan het wel 40 graden vriezen! Gelukkig waait het er dan niet. Daarom is het bij die tempratuur nog best uit te houden.

In december komt de zon hier niet meer boven de horizon. Het blijft dan weken lang donker. We noemen dit de poolnacht.

Hoofdstuk 7, Feiten en Getallen.

De Staat:

Volledige naam: Koninkrijk Noorwegen, Kongeriket Norge.
Gebruikelijke naam: Noorwegen Norge/Noreg.
Hoofdstad: Oslo.
Koning(in): Koning Harald V, (sinds 17 januari 1991.)
Premier: Jens Stoltenberg, (sinds 17 maart 2000.)

Geografie:

Oppervlakte vaste land Noorwegen: 323.878 km2
Maximale lengte: 1.752 km
Maximale breedte: 430 km
Minimale breedte: 6 km
Oppervlakte Svalbard, Spitsbergen: 62.799 km2
Oppervlakte kust eilanden: 85.360 km2
Aantal kust eilanden: 53.789 eilanden
Lengte kust, (vaste land en eilanden.): 57.009 km
Hoogste berg, Glandhøpiggen: 2.469 m
Aantal meren: 211.000 meren
Oppervlakte grootste meer, Mjøsa: 362 km2
Lengte langste rivier, Gloma: 617 km

Bevolking:

Aantal inwoners (juli 2000): 4.481.162 mensen
Aantal inwoners per km2: 11, (in Nederland 350)
Levensverwachting: Totaal: 78,65 jaar
Mannen: 75,73 jaar
Vrouwen: 81,77 jaar
Geloof: Luthers (staatskerk): 86%
Overig Christelijk: 3%
Anders/geen: 11%
Taal: Noors
Minder gesproken talen: Samisk (Laps) en Fins

Bevolkingsopbouw (2000):

Leeftijd, hoeveel % van. Noorwegen Mannen Vrouwen
0-14 jaar = 20% 459.608 434.809
15-64 jaar = 65% 1.472.974 1.430.526
65+ =15% 283.741 399.504

Hoofdstuk 8, Opbouw van Noorwegen.

Noorwegen bestaat voor 47,5 procent uit bos.
Voor 1 % uit bebouwde grond, stad.
24,5% is onbruikbaar, 18% is toendra en 8% is geschikt voor landbouw.
73% van de inwoners woont in de stad, 27% op het platteland.
Er zijn daarom maar een paar grote steden, die eigelijk helemaal niet groot zijn.
De grootste stad is natuurlijk Oslo, de hoofdstad.
De stad die natuurlijk aan de Oslofjord ligt.
Een andere grote stad is Bergen, een stad die vlak bij de Sognefjord, de grootste fjord van Noorwegen.
En dan heb je nog Trondheim, een stad die wat noordelijker ligt.

In Noorwegen wonen er 11 mensen per km2, (in Nederland zijn dat 350.)
Daarom zeggen we dat Noorwegen dun bevolkt is.

Hoofdstuk 9, Oslo, de hoofdstad.

Oslo is de hoofdstad van Noorwegen. De stad ligt aan de Oslofjord.
Er wonen ongeveer 475.000 mensen. Voor een hoofdstad is dit niet zoveel.

Er is een hele mooie natuur rond Oslo. De stad heeft ook een aantal uitgestrekte parken. In de omgeving liggen meren en beboste heuvels.
Door al die mooie natuur krijg je niet de indruk dat je in een hoofdstad bent.

In Oslo is veel te zien. Een van de bekendste gebouwen is het raadhuis.
Het is versierd met prachtige schilderingen, beeldhouwwerken en houtsnijwerk.
Die vind je in het gebouw, maar ook aam de buitenkant.
Midden in Oslo is het Vigeland-park. Hierin staan zo'n 150 beelden groepen.
Ze stellen allemaal mensen voor, van alle leeftijden. Vigeland was de kunstenaar die de beelden maakte, soms samen met zijn leerlingen.

Hoofdstuk 10, Geschiedenis.

De Vikingen
De Vikingen leefden in Noorwegen, Zuid-Zweden en Denemarken. Ze worden ook wel Noormannen genoemd. Van ongeveer 800 tot 1000 na Chr. gingen ze per schip op roof uit in andere Europese landen.

De vikingen hadden uitstekende schepen. Het waren lange, smalle boten van eikenhout met een groot vierkant zeil en een hoge boeg. Aan beide kanten zaten zo'n 15 roeiers. Hierdoor kon het schip ook met weinig wind snel vooruit komen. Bij een aanval konden de roeiers wegduiken achter de schilden die aan de zijkant van het schip werden gehangen. Op het voorste deel van het schip, de punt, was een drakenkop uitgesneden. Doordat de schepen niet zo diep in het water lagen, konden ze ook grote rivieren opvaren. Bijna alle landen van europa hadden in die tijd veel last van de Noormannen. Steden, dorpen, kerken en kloosters werden geplunderd. Ook ons land had zwaar te lijden onder de rooftochten van de Vikingen.

Hoofdstuk 11, Bronvermelding.

Tekst, Boeken
1. Titel: Noorwegen Informatie, nummer 688.
Schrijver: Joop Bartijn.
Uitgever: De Ruiter b.v. Gorinchem.
Jaar: 1987
2. Titel: Noorwegen, Dominicusreeks.
Schrijver: Jo Dominicus, herzien door Jan Best en Aad Quak.
Uitgever: J.H. Gottmer Haarlem.
Jaar: 1995
3. Titel: Fjorden Informatie, nummer 351.
Schrijver: J.M. van der Maale.
Uitgever: De Ruiter b.v. Gorinchem.
Jaar: 1979

Gebruikte Website(s)
1. http://www.noorwegen.org
2. http://www.noorwegen.pagina.nl

Plaatjes
De vlag en de landkaart op voorpagina heb ik gevonden op www.noorwegen.org
1. Landkaart Noorwegen: http://www.nationalgeographic.com/xpeditions/atlas/index.html?Parent=europe&Mode=d&SubMode=w
2. Fjordenlandschap: (foto: Theo Kampa) uit reisfolder van Norske Turist Service
3. Bergrivier: (foto: Theo Kampa) uit reisfolder van Norske Turist Service
4. Bergwandelaar: (foto: Theo Kampa) uit reisfolder van Norske Turist Service
5. Beeldengroep: (foto: Theo Kampa) uit reisfolder van Norske Turist Service