De geschiedenis van Frankrijk

Inhoudsopgave

v Jaartallentabel: een overzicht van de geschiedenis van het Frankische Rijk/Frankrijk met per vorst/president een korte samenvatting van de belangrijkste gebeurtenissen tijdens zijn of haar regeringsperiode; doordat het huidige Frankrijk oorspronkelijk uit verschillende koninkrijken bestond (zoals Austrasie, Neustrie, Parijs, Orléans en Bourgondië) overlappen de regeringsperioden elkander soms; in het begin van de achtste eeuw werden de koninkrijken definitief met elkander verenigd, zodat vanaf dat jaar geen overlappingen meer voorkomen; de volgende tijdvakken kunnen worden onderscheiden:

o Mérovingiens (ca. 417-751)

o Carolingiens en Ancêtres des Capétiens (751-987)

o Capétiens: A. Capétiens directs (987-1328)

o Capétiens: B. Valois (1328-1498)

o Capétiens: C. Valois-Orléans (1498-1515)

o Capétiens: D. Valois-Angoulême (1515-1589)

o Capétiens: E. Bourbons (1589-1792)

o Première République (1792-1804)

o Premier Empire (1804-1814)

o Première Restauration (1814-1815)

o Cent Jours (1815)

o Seconde Restauration (1815-1848)

o Seconde République (1848-1852)

o Second Empire (1852-1870)

o Troisième République (1870-1940)

o État français (1940-1944)

o Gouvernement provisoire de la République française (1944-1947)

o Quatrième République (1947-1958)

o Cinquième République (1958-)

v Vorstennamen: in de onderstaande tabel worden de vorsten aangeduid met hun naam in het Frans; in het Nederlands kennen wij de vorsten vaak onder een andere naam (een voorbeeld: “Philippe IV le Bel” noemen wij “Filips IV de Schone”); de vertaling van de vorstelijke voor- en bijnamen ziet u onder het kopje Vorstennamen; hierin is tevens een vertaling opgenomen van enkele in de tekst voorkomende Franse termen

v Externe links

Jaartallentabel top

Jaartallen	Vorst	" - ^	Huis	Bijzonderheden
Mérovingiens (ca. 417-751) top
ca. 417	Koning Merovée	" ? - ^ ?	Merovingen	Leider der Franken; half legendarisch
409-427	Koning Pharamond	" ? - ^ ?	Merovingen	Leider der Franken; half legendarisch
426-448	Koning Clodian VI	" ? - ^ ?	Merovingen	Zoon van Pharamond; eerste koning van Cambrai
448-458	Koning Merovée le Jeune	" ? - ^ ?	Merovingen	Zoon van Merovée
457-481	Koning Childéric I	" 440 - ^ 481	Merovingen	Koning der Franken; veronderstelde zoon van Mérovée
481-511	Koning Clovis I	" 465 - ^ 511	Merovingen	Koning der Franken; zoon van Childéric I, die hij in 481 opvolgde als Salische koning van Tournai; hij versloeg de Romeinse generaal Syagrius bij Soissons in 486; hij versloeg vervolgens de Alamannen in 496 bij Tolbiac; in datzelfde jaar werd hij bekeerd tot het Christendom (hij werd gedoopt door de heilige Rémi, bisschop van Reims); hij versloeg in 500 de Bourgondiërs en in 507 de Westgotische koning Alarik II in de Slag van Vouillé; zijn dochter Clothilde was gehuwd met de Westgotische koning Amalarik; na zijn dood werd zijn rijk verdeeld onder zijn zoons (1. Thierry I: Austrasie; 2. Clodomir: Orléans; 3. Childebert II: Parijs; en 4. Clothaire I: Neustrie)
511-558	Koning Thierry I	" ? - ^ 534	Merovingen	Zoon van Clovis I; koning van Austrasie (511-534)
	Koning Théodebert I	" ? - ^ 548	Merovingen	Koning van Austrasie (534-548)
	Koning Théodebald I	" ? - ^ 555	Merovingen	Koning van Austrasie (548-555)
	Koning Clodomir	" 495 - ^ 524	Merovingen	Zoon van Clovis I; koning van Orléans (511-524)
	Koning Childebert II	" 495 - ^ 558	Merovingen	Zoon van Clovis I; koning van Parijs (511-558); samen met Clothaire I liet hij de twee kinderen van Clodomir vermoorden
	Koning Clothaire I	" 497 - ^ 561	Merovingen	Zoon van Clovis I; koning van Neustrie (511-561); samen met Childebert II liet hij de twee kinderen van Clodomir vermoorden
558-561	Koning Clothaire I alleen	" 497 - ^ 561	Merovingen	[Zie hiervoor]; uiteindelijk was Clothaire I enig koning over het Frankische rijk
561-613	Koning Sigebert I	" 535 - ^ 575	Merovingen	Zoon van Clothaire I; koning van Austrasie (561-575); in 566 huwde hij met Brunehaut (dochter van de Westgotische koning Atanagildo); in voortdurende strijd met zijn halfbroer Chilpéric I van Neustrie werd hij vermoord op last van Frédégonde
	Koning Childebert II	" ? - ^ 595	Merovingen	Koning van Austrasie (575-595) en van Orléans en Bourgondië (592-595); hij regeerde aanvankelijk onder voogdij van zijn moeder Brunehaut
	Koning Théodebert II	" ? - ^ 612	Merovingen	Koning van Austrasie (595-612)
	Koning Gontran	" ? - ^ 592	Merovingen	Tweede zoon van Clothaire I; koning van Orléans (561-592) en van Bourgondië (567-592)
	Koning Thierry II	" ? - ^ 613	Merovingen	Koning van Bourgondië (595-613) en van Austrasie (612-613)
	Koning Sigebert II	" ? - ^ 613	Merovingen	Koning van Bourgondië en van Austrasie (613)
	Koning Caribert [ook: Charibert]	" ? - ^ 567	Merovingen	Oudste zoon van Clothaire I; koning van Parijs (561-567) en van het westen van Gallië
	Koning Chilpéric I	" 539 - ^ 584	Merovingen	Zoon van Clothaire I; koning van Neustrie en van Soissons (561-584); gehuwd met Galeswintha (dochter van de Westgotische koning Atanagildo); hij werd vermoord door zijn minnares Frédégonde
	Koning Clothaire II	" 584 - ^ 629	Merovingen	Kleinzoon van Clothaire I en zoon van Chilpéric I; hij was koning van Neustrie (584-629) en van Austrasie (613-629)
613-623	Koning Clothaire II alleen	" 584 - ^ 629	Merovingen	[Zie hiervoor]; uiteindelijk was Clothaire II enig koning over het Frankische rijk
623-632	Koning Clothaire II	" 584 - ^ 629	Merovingen	[Zie hiervoor]; zijn zoon Dagobert I regeerde vanaf 623 over Austrasie
	Koning Caribert [ook: Charibert]	" ? - ^ 632	Merovingen	Koning van Aquitaine (629-632)
	Koning Dagobert I	" 604 - ^ 639	Merovingen	Zoon van Clothaire II; koning van Austrasie (623-639) en van Neustrie (629-639); hij herenigde een verzwakt koninkrijk, geholpen door de heilige Éloi en de heilige Ouen; hij beschermde de bedreigde grenzen
632-639	Koning Dagobert I alleen	" 604 - ^ 639	Merovingen	[Zie hiervoor]
639-673	Koning Sigebert II [ook: Sigebert III]	" 631 - ^ 656	Merovingen	Zoon van Dagobert I; koning van Austrasie (639-656); hij liet hofmeiers regeren (onder meer Grimoald I, zoon van Pépin I le Vieux)
	Koning Childebert l’Adopté	" ? - ^ 662	Merovingen	Natuurlijke zoon van hofmeier Grimoald I; koning van Austrasie (656-662)
	Koning Childéric II	" ? - ^ 675	Merovingen	Koning van Austrasie (662-675)
	Koning Clovis II	" 632 - ^ 657	Merovingen	Zoon van Dagobert I; koning van Neustrie en Bourgondië (639-657) ; hij liet hofmeiers regeren
	Koning Clothaire III	" 652 - ^ 673	Merovingen	Zoon van Clovis II en Bathilde; koning van Neustrie en Bourgondië (657-673)
	Koning Thierry III	" ? - ^ 691	Merovingen	Broer van Clothaire III; koning van Neustrie en Bourgondië (673 en 675-691); Pépin de Herstal overwon hem in 687, maar erkende hem als koning van de verenigde Franken
673-675	Koning Childéric II alleen	" ? - ^ 675	Merovingen	[Zie hiervoor]
675-687	Koning Clovis III	" ? - ^ 676	Merovingen	Koning van Austrasie (675-676)
	Koning Dagobert II	" ? - ^ 679	Merovingen	Koning van Austrasie (676-679)
	-	-	-	Geen koning van Austrasie (679-687); rond 680 wordt Pépin II de Herstal (?-714) hofmeier; vanaf 687 is hij tevens hofmeier van Neustrie en Bourgondië
	Koning Thierry III	" ? - ^ 691	Merovingen	Koning van Neustrie en Bourgondië (673 en 675-691) [zie hiervoor]
687-691	Koning Thierry III alleen	" ? - ^ 691	Merovingen	[Zie hiervoor]
691-695	Koning Clovis III [ook: Clovis IV]	" 682 - ^ 695	Merovingen	Koning van Neustrie, Bourgondië en Austrasie; hofmeier Pépin II de Herstal oefende de macht uit in zijn naam
695-711	Koning Childebert III	" 683 - ^ 711	Merovingen	Zoon van Thierry III; hofmeier Pépin le Jeune oefende de macht uit
711-715	Koning Dagobert III	" ? - ^ 715	Merovingen	Zoon van Childebert III; koning van Neustrie en Bourgondië; Pépin II de Herstal, hofmeier van Austrasie, regeerde tot 714; daarna regeerde (tot 741) zijn natuurlijke zoon Charles Martel (675/680-741)
715-721	Koning Chilpéric II	" 670 - ^ 721	Merovingen	Zoon van Childéric II; koning van Neustrie; hij werd overwonnen door Charles Martel; deze bracht in 719 een deel van Friesland weer onder zijn macht
[717-719]	Koning Clothaire IV	" ? - ^ 719	Merovingen	Zoon van Chilpéric II; koning van Neustrie; hij stond op tegen zijn vader; hofmeier Charles Martel regeerde in zijn naam en versloeg in 732 de Arabieren bij Tours en Poitiers; voorts streed deze met succes tegen de Beieren, Saksen, Friezen, Alamannen en Aquitaniërs
721-737	Koning Thierry IV	" ? - ^ 737	Merovingen	Zoon van Dagobert III; hij was de laatste der Merovingen; hofmeier Charles Martel, die hem op de troon zette, regeerde
737-743	-	-	-	Geen koning van Austrasie; tot 741 regeerde hofmeier Charles Martel; daarna regeerde (tot 751) zijn zoon Pépin III le Bref
743-751	Koning Childéric III	" 711 - ^ 755	Merovingen	Hofmeier Pépin III le Bref regeerde en onttroonde hem in 751
Carolingiens en Ancêtres des Capétiens (751-987) top
751-768	Koning Pépin III le Bref	" 714 - ^ 768	Karolingen	Zoon van hofmeier Charles Martel; in 751 onttroonde hij Childéric III en nam hij de titel aan van koning der Franken; hij sloot in 752 onder bemiddeling van de Engelse zendeling Bonifatius een bondgenootschap met paus Stefanus II; in 754 werd hij door paus Stefanus III tot koning gezalfd; hij werd opgevolgd door de Karolingen
768-814	Keizer Charles I [Charlemagne]	" 742 - ^ 814	Karolingen	Zoon van Pépin III; hij verkreeg in 771 bij de dood van zijn broer Carloman diens rijkshelft (Aquitaine); hij veroverde in 774 het Longobardenrijk; in 778 leed zijn neef Roland bij Roncevaux een nederlaag op emir Abderraman I van Spanje; op 25.12.800 werd hij tot Rooms Keizer gekroond door paus Leo III; tijdens zijn regering bloeiden cultuur en wetenschap
813-840	Keizer Louis I le Pieux [ook: le Débonnaire]	" 778 - ^ 840	Karolingen	Zoon van Charles I, die hem tot medekeizer kroonde; hij was achtereenvolgens gehuwd met 1. Irmingard en 2. Judith van Beieren; met hem begon het verval; zijn zonen stonden herhaaldelijk tegen hem op
840-877	Koning/keizer Charles II le Chauve	" 823 - ^ 877	Karolingen	Zoon van Louis I uit diens tweede huwelijk; hij was gehuwd met Ermentrude de Orléans; hij kreeg bij het Verdrag van Verdun (843) West-Frankenland, bij het Verdrag van Meerssen (870) een deel van Lotharingen; na de dood van zijn neef keizer Lodewijk II van Duitsland [Oost-Frankenland] in 875 werd hij tot Rooms Keizer gekroond; hij moest op een vergadering te Kiersy de erfelijkheid van de koninklijke lenen erkennen; in 877 werd hij door zijn neef Carloman verslagen bij zijn poging om een deel van de Duitse landen te veroveren; zijn dochter Judith was gehuwd met koning Ethelwulf van Engeland
877-879	Koning Louis II le Bègue	" 846 - ^ 879	Karolingen	Zoon van Charles II; hij was gehuwd met Adelaide Judith
879-882	Koning Louis III en Koning Carloman	" 863 - ^ 882 " ? - ^ 884	Karolingen	Zonen van Louis II; zij regeerden samen; Louis III stond bij het verdrag van Ribémont (880) een deel van Lotharingen af aan keizer Lodewijk III van Duitsland [Oost-Frankenland]; hij versloeg in 881 de Noormannen
882-884	Koning Carloman alleen	" ? - ^ 884	Karolingen	[Zie hiervoor]
884-887	Koning Charles III le Gros	" 839 - ^ 888	Karolingen	Derde zoon van Lodewijk de Duitser; koning van Italië (879-888), keizer (881-888), koning van Oost-Frankenland (882-888), koning van West-Frankenland (885-888); in Oost-Frankenland werd hij opgevold door Arnulf van Karinthië en in West-Frankenland door Odo Capet; daarmee kwam een einde aan het Karolingische eenheidsrijk
888-898	Koning Eudes [ook: Odo]	" 858 - ^ 898	Capetingen	Hij was tevens graaf van Parijs (883-886); hij werd tot koning gekozen; hij verdedigde Parijs tegen de Noormannen
898-922	Koning Charles III le Simple	" 879 - ^ 929	Karolingen	Hij was gehuwd met Edgiva (dochter van koning Edward I van Engeland); hij was de rechtmatige opvolger van Charles III le Gros, maar hij werd opzijgezet door Odo Capet, bij wiens dood hij de troon alsnog opvolgde; hij moest in 911 Normandië aan de Noorman Rollo afstaan, maar werd in hetzelfde jaar erkend als leenheer van Lotharingen; hij werd afgezet door Robert Capet, broer van Odo
922-923	Koning Robert I	" 862 - ^ 923	Capetingen	Hij werd tot koning gekozen; hij sneuvelde in de strijd met Charles III le Simple
923-936	Koning Raoul de Bourgogne	" ? - ^ 936	Capetingen	Schoonzoon van Robert I; hij werd tot koning gekozen
936-954	Koning Louis IV d=Outremer	" 921 - ^ 954	Karolingen	Zoon van Charles III; na de dood van Raoul de Bourgogne, die in 923 zijn vader had onttroond, werd hij uit Engeland teruggeroepen; hij handhaafde zich tegen Hugues van Parijs door steun van keizer Otto I van Duitsland
954-986	Koning Lothaire II	" 941 - ^ 986	Karolingen	Zoon van Louis IV; eerst bondgenoot, vervolgens vijand van Hugues van Parijs
986-987	Koning Louis V le Fainéant	" 966 - ^ 987	Karolingen	Zoon van Lothaire II; hij had beperkte macht
Capétiens: A. Capétiens directs (987-1328) top
987-996	Koning Hugues	" 941 - ^ 996	Capetingen	Zoon van Hugues le Grand; graaf van Parijs; tot koning gekozen; vestigde de Capetingse dynastie
996-1031	Koning Robert II le Pieux	" 970 - ^ 1031	Capetingen	Zoon van koning Hugues; vanwege zijn huwelijk met zijn nicht (nadat hij zijn eerste vrouw had verstoten) werd hij door paus Gregorius V geëxcommuniceerd; onder zijn regering kwam Bourgondië aan de Franse kroon
1031-1060	Koning Henri I	" 1008 - ^ 1060	Capetingen	Zoon van Robert II en Constance van Aquitaine; in 1027 tot medekoning gezalfd, volgde hij in 1031 zijn vader op; in het begin van zijn regering had hij te kampen met opstandige leenheren, maar naderhand was hij voortdurend in oorlog met Willem van Normandië (koning Willem I van Engeland), wiens toenemende macht hij echter niet kon breken; hij trachtte door het sluiten van huwelijken allianties aan te gaan met andere landen; na zijn huwelijk met Mathilde (^ 1044), huwde hij in 1051 met Anna van Rusland (dochter van grootvorst Jaroslav van Kiev)
1060-1108	Koning Philippe I	" 1052 - ^ 1108	Capetingen	Zoon van Henri I en Anna van Rusland; hij volgde zijn vader op onder regentschap van zijn moeder en graaf Boudewijn V van Vlaanderen; hij huwde in 1071 met Bertha van Holland, die hij in 1091 verstootte ten gunste van Bertrada van Montfort (echtgenote van Fulco van Anjou); hij had een slechte verhouding met de rooms-katholieke Kerk; voor zijn tweede huwelijk werd hij geëxcommuniceerd en bovendien was hij een fel bestrijder van de gregoriaanse hervormingen; ook streed hij tegen koning Willem I van Engeland
1108-1137	Koning Louis VI le Gros	" 1081 - ^ 1137	Capetingen	Zoon van Philippe I; hij had als raadsman Suger, abt van Saint-Denis; hij versterkte de koninklijke macht, ondanks oppositie van zijn leenmannen (Engeland en Duitsland); hij steunde de kloosterhervormingen van Cîteaux; hij was de eerste Capetinger die beschikte over een solide koninklijk domein
1137-1180	Koning Louis VII le Jeune	" 1120 - ^ 1180	Capetingen	Zoon van Louis VI; nam deel aan de tweede kruistocht; zijn positie werd verzwakt omdat zijn vrouw Eleonora van Aquitaine, van wie hij zich in 1152 liet scheiden, de latere koning Hendrik II van Engeland huwde, die daarmee Poitou verkreeg; hierdoor ontstond een Engels-Franse strijd
1180-1223	Koning Philippe II Auguste	" 1165 - ^ 1223	Capetingen	Zoon van Louis VII; hij stond enige tijd onder regentschap van graaf Filips van Vlaanderen; hij versterkte het centrale gezag, maakte het koningschap erfelijk, stelde bezoldigde ambtenaren aan, vergrootte zijn gebieden door veroveringen en diplomatie (onder meer door het huwelijk met de nicht van graaf Filips van Vlaanderen, met als bruidsschat Artois); hij won in 1214 de slag bij Bouvines van koning Jan van Engeland, en daarmee de Engelse lenen in Frankrijk
1223-1226	Koning Louis VIII le Lion	" 1187 - ^ 1226	Capetingen	Zoon van Philippe II; gehuwd met de Spaanse prinses Blanche (dochter van koning Alfons VIII van Castilië); hij was enige tijd tegenkoning in Engeland; hij veroverde in 1223 Poitou op koning Hendrik III van Engeland; hij overleed op een tocht tegen de Albigenzen
1226-1270	Koning Louis IX [Saint Louis]	" 1214 - ^ 1270	Capetingen	Zoon van Louis VIII; hij versterkte het koninklijk gezag; hij nam deel aan de zevende kruistocht; in Egypte werd hij gevangen genomen; hij keerde in 1254 naar Frankrijk terug; ook internationaal was hij zeer gerespecteerd vanwege zijn rechtvaardig bestuur; hij begon een centralisatiepolitiek; hij richtte een parlement op; in 1269 ging hij weer op kruistocht; hij overleed bij Tunis en werd in 1297 heilig verklaard
1270-1285	Koning Philippe III le Hardi	" 1245 - ^ 1285	Capetingen	Zoon van Louis IX; hij was een weinig zelfstandig vorst; hij stond onder meer sterk onder invloed van zijn oom Karel van Anjou, koning van Sicilië, die hem na verlies van zijn kroon tot een kruistocht tegen Peter III van Aragón overhaalde; hij stierf op deze tocht aan de pestilentie
1285-1314	Koning Philippe IV le Bel	" 1268 - ^ 1314	Capetingen	Hij was gehuwd met koningin Johanna I van Navarra; hij was tevens koning Filips I van Navarra; hij huwde zijn dochter Isabella uit aan koning Edward II van Engeland; hij had problemen met Vlaanderen na Frankrijks verlies in de Guldensporenslag in 1302, die werden in het voordeel van Frankrijk werden opgelost door de vrede van Athis-sur-Orge (1305); hij won een geschil met paus Bonifatius VIII over de opperheerschappij, in 1309 resulterend in de Babylonische Ballingschap der pausen (tot 1377 hadden dezen residentie te Avignon); hij verbeterde de belastinginning en stelde in 1302 de États-Généraux in; hij versterkte het koningschap en verwierf Lyon, Dauphiné en Provence; in 1307 liet hij alle tempeliers in Frankrijk gevangen nemen op beschuldiging van ketterij, ontucht en dronkenschap; hun goederen in Frankrijk werden verbeurd verklaard
1314-1316	Koning Louis X le Hutin	" 1289 - ^ 1316	Capetingen	Oudste zoon van Philippe IV; hij was tevens koning Lodewijk van Navarra; hij ondervond veel weerstand van de adel en de geestelijkheid; zijn oom Karel van Valois regeerde feitelijk
1316	Koning Jean I	" 1316 - ^ 1316	Capetingen	Postume zoon van Louis X; hij was tevens koning Jan van Navarra; hij was slechts vier dagen koning
1316-1322	Koning Philippe V le Long	" 1291 - ^ 1322	Capetingen	Tweede zoon van Philippe IV; hij was tevens koning Filips II van Navarra; na het overlijden van zijn broer Louis X werd hij regent over diens zoon Jean I, maar toen deze na vier dagen overleed trok hij het koningschap aan zich, met voorbijgaan van Louis’ dochter Johanna; tijdens de Notabelenvergadering van 1317 sloot hij de vrouwen uit van het recht van opvolging; in 1320 wist hij de strijd met Vlaanderen vreedzaam te beëindigen; hij stierf zonder mannelijke nakomeling na te laten
1322-1328	Koning Charles IV le Bel	" 1294 - ^ 1328	Capetingen	Derde zoon van Philippe IV; hij was tevens koning Karel I van Navarra; hij volgde zijn broer op, aangezien deze slechts dochters had; hij zette de door deze begonnen binnenlandse politiek voort door bestrijding van de adel; hij voerde diverse administratieve hervormingen door; zijn buitenlandse politiek stond in het teken van de strijd tegen Engeland, op welk land hij onder meer Guyenne, Gascogne, Pothieu en Agenais heroverde; aangezien ook hij slechts dochters had, kwam bij zijn overlijden een eind aan de mannelijke lijn van het huis Capet, hetgeen een der oorzaken werd van de Honderdjarige Oorlog met Engeland
Capétiens: B. Valois (1328-1498) top
1328-1350	Koning Philippe VI	" 1293 - ^ 1350	Valois	Neef (oomzegger) van Philippe IV; in 1337 begon de Honderdjarige Oorlog met Engeland, onder meer doordat koning Edward III van Engeland (als afstammeling van Isabella en koning Edward II van Engeland) het Franse koningschap opeiste; Philippe VI verloor een aantal belangrijke veldslagen, onder meer in 1346 bij Crécy
1350-1364	Koning Jean II le Bon	" 1319 - ^ 1364	Valois	Hij was Engels gevangene na de verloren slag bij Poitiers (1356) tot de vrede van Calais (1360); hij keerde in gevangenschap terug, omdat het losgeld niet betaald kon worden (1364); hij legde de grondslag voor het Bourgondische Rijk door zijn jongste zoon, Philippe le Hardi (schoonzoon van graaf Lodewijk van Vlaanderen), het hertogdom Bourgondië als apanage te schenken
1364-1380	Koning Charles V le Sage	" 1337 - ^ 1380	Valois	Tijdens de gevangenschap van Jean II (1356-60) was hij regent; hij verbeterde Frankrijks politieke en militaire positie ten opzichte van Engeland tijdens de Honderdjarige Oorlog door bedachtzaam optreden en guerrillatactiek; hij behaalde een overwinning op de Engelsen, voornamelijk dankzij Du Guesclin
1380-1422	Koning Charles VI le Bien-Aimé [of: le Fol]	" 1368 - ^ 1422	Valois	Hij was gehuwd met Isabella van Beieren; hij werd krankzinnig; tijdens zijn minderjarigheid en latere krankzinnigheid was er een regentschap van Bourguignons en Armagnacs, die uitmondde in een burgeroorlog; bij het verdrag van Troyes (1420) erkende hij koning Hendrik V van Engeland als zijn opvolger en sloot hij zijn zoon Charles VII uit van opvolging; macht van de ‘princes apanagés’; hij verloor de Slag bij Azincourt (1415) tegen de Engelsen
1422-1461	Koning Charles VII le Bien Servi	" 1403 - ^ 1461	Valois	Had steun van het optreden van Jeanne d=Arc in 1429-1430; geleidelijke werden de Engelsen verdreven; in 1439, bij de Pragmatieke Sanctie van Bourges, verkreeg de Gallicaanse Kerk grotere zelfstandigheid; in 1453 beëindigde hij de Honderdjarige Oorlog met Engeland; in later jaren werd hij een bekwaam koning; hij voerde vaste belastingen en een staand leger in
1461-1483	Koning Louis XI	" 1423 - ^ 1483	Valois	Zoon van Charles VII; hij ijverde voor versterking van het centraal gezag en eenmaking van de economische politiek; in 1465 werd hij verslagen bij Montlhéry door de Ligue du Bien Public onder leiding van Karel de Stoute van Bourgondië; hij wist echter diens macht te breken; hij verkreeg na diens dood in 1477 Bourgondië en de Sommesteden; in 1480 verkreeg hij Anjou, Maine en de Provence
1483-1498	Koning Charles VIII	" 1470 - ^ 1498	Valois	Hij huwde in 1491 met hertogin Anna van Bretagne; hij ondernam de Italiaanse oorlogen; hij maakte tevergeefs aanspraak op Napels
Capétiens: C. Valois-Orléans (1498-1515) top
1498-1515	Koning Louis XII le Père du Peuple	" 1462 - ^ 1515	Valois-Orléans	Zoon van hertog Charles van Orléans; sinds 1494 strijd om Italië (Napels, Milaan); hij veroverde in 1499 Milaan, maar werd in 1513 bij Novara verslagen door de Heilige Liga onder leiding van paus Julius II
Capétiens: D. Valois-Angoulême (1515-1589) top
1515-1547	Koning François I	" 1494 - ^ 1547	Valois-Angoulême	Zoon van Charles van Angoulême; gehuwd met prinses Eleonora van Spanje (weduwe van koning Emanuel I van Portugal); een zeer belangrijk vorst; hij entameerde de Franse Renaissance; hij installeerde het koninklijk absolutisme, waardoor de hoge adel minder macht kreeg; hij riep nimmer de Staten-Generaal bijeen; hij leefde in veel pracht en praal (hij nodigde Leonarda da Vinci en Benvenuto Cellini uit aan zijn hof); hij tekende in 1516 met paus Leo X het concordaat van Bologna, waardoor hij de Franse bisschoppen kon benoemen; in 1523 annexeerde hij het hertogdom Bourbon; in 1532 erfde hij het hertogdom Bretagne; hij sloot een handelsverdrag met de Turken; tussen 1521 en 1544 voerde hij vier oorlogen tegen keizer Karel V van Duitsland; hij slaagde er niet in de Reformatie uit te delgen; hij verloor Italië
1547-1559	Koning Henri II	" 1519 - ^ 1559	Valois-Angoulême	Gehuwd met Catharine de’ Medici (dochter van Lorenzo II de’ Medici); hij werd gedomineerd door zijn vrouw en door zijn minnares Diane de Poitiers; hij sloot het Verdrag van Chambord: bezetting van Metz, Toul, Verdun; in 1558 veroverde hij Calais; hij sloot in 1559 vrede met Spanje (Cateau-Cambrésis), waarna zijn dochter trouwde met koning Filips II van Spanje; hij werd dodelijk gewond in een toernooi
1559-1560	Koning François II	" 1544 - ^ 1560	Valois-Angoulême	Zoon van Henri II; zijn moeder Catharine de’ Medici was regentes; hij huwde in 1558 met Mary Stuart van Schotland; hij stierf zonder mannelijke nakomeling na te laten
1560-1574	Koning Charles IX	" 1550 - ^ 1574	Valois-Angoulême	Zoon van Henri II; gehuwd met Elisabeth (dochter van keizer Maximilian II van Duitsland); hij stond sterk onder invloed van zijn moeder Catharine de’ Medici; tussen 1562 en 1598 vonden acht Hugenotenoorlogen plaats; op 24.08.1572 was de Bartholomeüsnacht (de Bloedbruiloft waarbij veel Hugenoten werden afgeslacht); hij stierf zonder mannelijke nakomeling na te laten
1574-1589	Koning Henri III	" 1551 - ^ 1589	Valois-Angoulême	Zoon van Henri II; hij liet Henri de Guise (de leider van de katholieken) vermoorden; spoedig daarna werd hij zelf vermoord; hij stierf zonder mannelijke nakomeling na te laten
Capétiens: E. Bourbons (1589-1792) top
1589-1610	Koning Henri IV [‘le bon roi Henri’]	" 1553 - ^ 1610	Bourbon	Zwager van Henri III, die hem als erfgenaam erkende; hij was leider van de Hugenoten; veel grote steden weigerden hem daardoor als koning te erkennen; daarom zwoer hij op 25.07.1593 het protestantisme af en liet hij zich te Chartres tot koning kronen; hij maakte in 1598 met het Edict van Nantes (geloofsvrijheid) een einde aan de godsdienstoorlogen; hij werd door een rooms-katholiek vermoord
1610-1643	Koning Louis XIII le Juste	" 1601 - ^ 1643	Bourbon	Zoon van Henri IV; tot 1614 onder regentschap van zijn moeder Maria de’ Medici; hij liet de regering over aan gunstelingen (1624-1642: kardinaal Richelieu; 1642-1661: kardinaal Mazarin); vorming van de absolute koningsmacht; in 1635 nam hij deel aan de Dertigjarige Oorlog; in 1648 was hij partij bij de Vrede van Munster, waardoor de Elzas grotendeels aan Frankrijk toekwam
1643-1715	Koning Louis XIV le Grand [ook: ‘le Roi-Soleil’]	" 1638 - ^ 1715	Bourbon	Zoon van Louis XIII; hij stond tot 1651 onder regentschap van zijn moeder Anna van Oostenrijk; hij liet tot 1661 de regering over aan Mazarin; hij was gehuwd met Maria Theresia (dochter van koning Filips IV van Spanje); hij vormde het middelpunt van een schitterend en verkwistend hofleven; hij vervolmaakte het koninklijk absolutisme; hij had bekwame medewerkers, onder meer Colbert, Le Tellier, generaal Turenne, Condé; hij breidde de grenzen van Frankrijk uit in een viertal oorlogen; hij had talrijke maîtresses: Louise de la Vallière, Madame de Montespan, Madame de Maintenon; hij kreeg na 1680 geleidelijk tegenslagen ten gevolge van ruïneuze binnenlandse en buitenlandse politiek; tevens persoonlijke teleurstellingen
1715-1774	Koning Louis XV le Bien-Aimé	" 1710 - ^ 1774	Bourbon	Achterkleinzoon van Louis XIV; hij stond tot 1723 onder regentschap van Philippe van Orléans; vervolgens onder die van kardinaal Fleury; hij liet zijn ministers regeren; hij huwde in 1725 met Maria Leszczinska; hij had vele maîtresses: Madame de Pompadour, Madame Dubarry
1774-1792	Koning Louis XVI	" 1754 - ^ 1793	Bourbon	Kleinzoon van Louis XV; hij huwde in 1770 met Marie-Antoinette (dochter van keizer Frans I van Duitsland); hij riep in 1789 de Staten-Generaal bijeen omdat Frankrijk in grote financiële moeilijkheden verkeerde tengevolge van de oorlog met Engeland (1778-1783); dit leidde tot de Franse Revolutie, waarvan de bestorming van de Bastille op 14.07.1789 als beginpunt kan worden gezien; de Derde Stand had op 17.06.1789 een Constituante gevormd, die op 26.08.1789 de Déclaration des droits de l'homme et du citoyen aannam; hij bleef aarzelen ten opzichte van politieke hervormingen; hij werd in 10.1789 naar Parijs gevoerd; hij probeerde 21-22.06.1791 te ontsnappen, maar werd bij Varennes tegenhouden en gedwongen om de constitutie te aanvaarden; er bestond wantrouwen tegen hem, versterkt door zijn onwil om een krachtige oorlogspolitiek te steunen, dit leidde tot de bestorming van de Tuilerieën op 10.08.1792; hij werd met zijn familie in de Temple opgesloten; op 21.09.1792 schafte de Convention nationale het koningschap af; op 21.01.1793 werd hij geguillotineerd
[1793]	Koning Louis XVII	" 1785 - ^ 1795	Bourbon	Zoon van Louis XVI; met zijn ouders werd hij gevangen gezet in de Temple; in 1793 werd hij door émigrés tot koning van Frankrijk uitgeroepen; op 08.06.1795 overleed in de Temple een kind aan tbc dat in de overlijdensakte Louis Charles Capet werd genoemd; tot het eind van de 20ste eeuw werd door velen aangenomen dat de echte koning was gevlucht; velen gaven zich nadien uit voor Louis XVII; de bekendste van hen was de in 1845 te Delft overleden Karl Wilhelm Naundorff; in 2000 bleek uit DNA-onderzoek dat de in de Temple overleden jongen toch Louis XVII was
Première République (1792-1804) top
1792-1795	De Convention nationale	-	-	In 09.1792 werd Maximilien de Robespierre (" 06.05.1758 - ^ 28.07.1794) als afgevaardigde voor Parijs lid van de Convention nationale; hij keerde zich tegen de Girondijnen; na hun val op 02.06.1793 werd hij de drijvende kracht van het Comité de Salut Public, dat de macht overnam in de vorm van een dictatuur; hij kreeg weerstand van links (de hébertisten) en van rechts (de dantonisten); na de liquidatie van Georges Jacques Danton in het voorjaar van 1794 begon de periode van de Terreur; hij liet velen van wie hij tegenstand verwachtte guillotineren; hij stelde een algemene natuurlijke eredienst in als staatsreligie, waarbij hij als een soort opperpriester van de Hemelse Vader en grondlegger van diens Koninkrijk op aarde optrad; onder zijn leiding was er oorlog met Engeland, Spanje en de Republiek; op 27.07.1794 stemde de Conventie voor zijn arrestatie; de volgende dag werd hij zonder vorm van proces onthoofd; vervolgens maakten de gematigde republikeinen zich meester van de uitvoerende macht; op 05.10.1795 voorkwam generaal Napoléon Bonaparte een rechtse staatsgreep
1795-1797	Het Directoire I	-	-	Op 27.10.1795 trad een nieuwe grondwet in werking waarin de uitvoerende macht werd gelegd bij het Uitvoerend Bewind van de Eerste Franse Republiek, bestaande uit vijf directeuren (het Directoire); het eerste Directoire met onder meer Rewbell en Carnot was gematigd burgerlijk en bestreed de royalisten in de Vendée en de linkervleugel van de Jakobijnen; op 04.09.1797 voorkwam het Directoire door een staatsgreep zijn omverwerping na een rechtse verkiezingsuitslag
1797-1799	Het Directoire II	-	-	Het tweede Directoire, met onder meer Merlin de Douay, François de Neufchâteau en Rewbell, was linkser; het reorganiseerde het binnenlandse bestuur en het onderwijs en trachtte door vervallenverklaring van twee derde van de staatsschuld en fiscale hervormingen de financiële toestand te verbeteren; in 06.1799 moesten genoemde leden plaats maken voor figuren van de oppositie, onder wie Sieyès; op 09.11.1799 vond een staatsgreep door generaal Napoléon Bonaparte plaats
1799-1804	Het Consulat	-	-	Na de staatsgreep regeerde het Consulat, bestaande uit drie consuls, te weten Napoléon Bonaparte, Cambacérès en Lebrun; Bonaparte was eerste consul en zijn stem was beslissend; in 1800 werd Oostenrijk verslagen; op 04.08.1802 werd Napoléon Bonaparte bij senaatsbesluit benoemd tot consul voor het leven
Premier Empire (1804-1814) top
1804-1814	Keizer Napoléon I	" 15.08.1769 - ^ 05.05.1821	Bonaparte	Napoléon Bonaparte huwde in 1796 de weduwe Joséphine de Beauharnais; hij werd op 02.12.1804 bij senaatsbesluit tot keizer van Frankrijk verheven; hij verwierf in 1805 de kroon van het koninkrijk Italië; hij lijfde Holland bij Frankrijk in; hij sloot in 1807 een bondgenootschap met tsaar Alexander I van Rusland; hij liet zich in 1809 wegens kinderloosheid scheiden van Joséphine en hertrouwde in 1810 met aartshertogin Marie-Louise van Oostenrijk; hij verloor in 1813 de Slag bij Leipzig en werd verbannen naar het eiland Elba; de eerste abdicatie volgde op 06.04.1814 te Fontainebleau; in 1815 keerde hij terug uit zijn verbanning (zie hierna)
[1814]	Keizer Napoleon II l'Aiglon	" 20.03.1811 - ^ 22.07.1832	Bonaparte	Zoon van Napoleon I (zie hiervoor) en Marie-Louise van Oostenrijk; bij zijn geboorte kreeg hij de titel ‘koning van Rome’; na de eerste Vrede van Parijs (1814, na het aftreden van Napoleon I) begaven Marie-Louise en haar zoon zich dadelijk naar Wenen; op 04.04.1814 stelde Napoléon I een akte van abdicatie op waarin hij alle rechten voor zijn zoon voorbehield; op 06.04.1814 moest Napoléon I uiteindelijk afzien van de kroon voor zichzelf en zijn afstammelingen
Première Restauration (1814-1815) top
1814-1815	Koning Louis XVIII	" 17.11.1755 - ^ 16.09.1824	Bourbon	Broer van Louis XVI; hij was gehuwd met Marie-Joséphine van Savoye, welk huwelijk kinderloos bleef; hij vluchtte in 1791 naar België; hij riep in 1793 Louis XVII als koning uit; hij beschouwde zich na diens dood in 1795 als koning van Frankrijk; hij was tijdens de Napoléontische periode in het buitenland; in 1814 werd hij op de troon hersteld; hij vaardigde de Charte Constitutionelle uit; hij vluchtte na Napoléons terugkeer naar Gent
Cent Jours (1815) top
1815	Keizer Napoléon I	" 15.08.1769 - ^ 05.05.1821	Bonaparte	Hij keerde in 1815 vanuit zijn verbanning in Elba naar Frankrijk terug (de Honderd Dagen, van 20.03.1815 tot 18.06.1815); hij werd op 18.06.1815 verslagen bij Waterloo; hij deed afstand ten behoeve van zijn zoon Napoléon II; hij werd vervolgens verbannen naar het eiland Sint Helena, waar hij stierf; op 15.12.1840 werd zijn stoffelijk overschot bijgezet in Les Invalides in Parijs
[1815]	Keizer Napoleon II l'Aiglon	" 20.03.1811 - ^ 22.07.1832	Bonaparte	Zie hiervoor; de Franse Kamers proclameerden hem bij decreet van 23.06.1815 als Napoleon II tot keizer der Fransen; hij regeerde echter niet; zijn grootvader keizer Frans van Oostenrijk verleende hem op 22.07.1818 de titel hertog van Reichstadt; hij overleed aan tbc; hij werd begraven in Wenen, maar op 15.12.1940 werd zijn stoffelijk overschot bijgezet in Les Invalides in Parijs
Seconde Restauration (1815-1848) top
1815-1824	Koning Louis XVIII	" 17.11.1755 - ^ 16.09.1824	Bourbon	Zie hiervoor; hij keerde van zijn vlucht na de Slag bij Waterloo terug; hij regeerde gematigd; in 1818 werd het land weer als grote mogendheid erkend en in de Grote Alliantie opgenomen
1824-1830	Koning Charles X	" 09.10.1757 - ^ 06.11.1836	Bourbon	Jongste broer van Louis XVIII; hij was gehuwd met Maria Theresia van Sardinië, uit welk huwelijk de hertog van Angoulême en de in 1820 vermoorde hertog van Berry werden geboren; liet hij zich op 20.05.1825 te Reims zalven; hij trachtte als een absoluut vorst te regeren en deed de uitspraak van Charles de Talleyrand: ‘’de Bourbons hebben niets vergeten en niets geleerd’’ alle eer aan; hij ontbond de Kamer, beperkte het kiesrecht en herstelde de censuur (Juli-ordonnanties); hij werd ten val gebracht door de Julirevolutie (27-29.07.1830), waarmee een einde kwam aan de Bourbonheerschappij
1830-1848	Koning Louis-Philippe	" 06.10.1773 - ^ 26.08.1850	Bourbon-Orléans	Zoon van hertog Louis Philippe Joseph d'Orléans (Filips IV, ‘Philippe Égalité’; 1747-1793); hij huwde 1809 Maria Amalia van Bourbon-Sicilië; hij had zich tijdens de Franse Revolutie niet aan de zijde van de adel geschaard maar diende als generaal in de revolutionaire legers; hij kreeg de bijnaam ’Burgerkoning’ vanwege zijn op de burgerij gerichte politiek; hij stimuleerde handel en industrie en liet wegen aanleggen; op 09.08.1832 huwde zijn dochter Marie-Louise van Orléans met koning Leopold I van België; hij kwam ten val tijdens de Februarirevolutie van 1848 (gericht tegen zijn eerste minister Guizot) en deed op 24.02.1848 afstand ten gunste van zijn kleinzoon; tijdens de beraadslagingen over een regentschap voor deze werd echter nog dezelfde dag de republiek uitgeroepen; hij stierf in Engeland
Seconde République (1848-1852) top
1848-1852	President Louis Napoléon Bonaparte	" 20.04.1808 - ^ 09.01.1873	-	De socialistische minister Louis Blanc liet na de revolutie ateliers nationaux (een soort arbeiderscoöperaties) oprichten; toen dit project na enkele maanden mislukte volgde de Juniopstand van de arbeiders; deze werd onderdrukt; vervolgens werd Louis Napoléon Bonaparte (de latere Napoléon III) op 10.12.1848 verkozen tot president; op 02.12.1851 pleegde deze een staatsgreep; een plebisciet gaf hem recht tot grondwetswijziging en op een ambtstermijn van tien jaar; de door hem ingestelde en benoemde Senaat herstelde daarop het keizerrijk op 02.12.1852
Second Empire (1852-1870) top
1852-1870	Keizer Napoléon III	" 20.04.1808 - ^ 09.01.1873	Bonaparte	Hij was eerder president (zie hiervoor); hij was de jongste zoon van koning Lodewijk Napoléon van Nederland, de broer van Napoléon I; door de eerdere dood van zijn beide oudere broers werd hij in 1832 na de dood van Napoléon II bonapartistisch troonpretendent; hij huwde 1853 gravin Eugénie de Montijo; hij stimuleerde de economie door het uitvoeren van grote werken (onder meer de Parijse stadsvernieuwing van Haussmann); hij nam van 1853 tot 1856 deel aan de Krimoorlog; hij mengde zich in de Italiaanse vrijheidsoorlog, als dank waarvoor in 1859 Savoye en Nice aan Frankrijk kwamen; hij vergrootte het koloniale rijk door de verovering van Algiers; het fiasco van het ‘’Mexicaanse avontuur’’ van 1861 tot 1867 verzwakte zijn positie; zijn verlies in de Frans-Duitse oorlog (van 1870 tot 1871) met de gevangenneming bij Sedan leidde tot de val van het keizerrijk; de capitulatie aan de Duitsers vond plaats in Sedan op 01.09.1870; Elzas-Lotharingen verviel aan Duitsland; hij viel op 04.09.1870 en stierf in ballingschap in Engeland
Troisième République (1870-1940) top
1870-1871	De Défense nationale	-	-	Van 04.09.1870 tot 08.02.1871 werd Frankrijk geregeerd door de Défense nationale
1871-1873	President Adolphe Thiers	" 14.04.1797 - ^ 03.09.1877	-	Na de uitroeping van de republiek werd hij begin 1871 gekozen tot hoofd van het Uitvoerend Bewind; hij was voor 1840 al enkele malen (eerste) minister geweest; 05.1871 vond de Commune van Parijs plaats; in 08.1871 tot president gekozen, sloot hij op 10.05.1871 de Vrede van Frankfurt (waarbij hij de Elzas en een goed deel van Lotharingen afstond) en wist hij binnen twee jaar de oorlogsschatting aan Duitsland af te betalen; hierdoor kwam er een einde aan de Duitse bezetting; op 24.05.1873 moest hij onder druk van rechts zijn ontslag nemen als staatshoofd
1873-1879	President Marie Edme Patrice Maurice marquis de Mac-Mahon	" 13.06.1808 - ^ 17.10.1893	-	In 05.1873 werd hij tot president gekozen als kandidaat die de monarchie wilde herstellen; een poging hiertoe strandde op de eis tot herinvoering van de witte-lelievlag, gesteld door de pretendent, de graaf van Chambord; nadat in 1876 de meerderheid in de Kamer republikeins was geworden, trachtte hij tevergeefs toch zijn rechtse ministerie te handhaven; hij trad af toen ook in de Senaat de rechtse meerderheid verdween
1879-1887	President Jules Grévy	" 15.08.1807 - ^ 09.09.1891	-	Op 30.01.1879 werd hij verkozen tot president; hij eerbiedigde de macht van het parlement; hij nam enkele anti-clericale maatregelen; sinds 1881 vond vergroting van het koloniale rijk in Afrika en Azië plaats; hij werd herkozen in 12.1885; hij moest 02.12.1887 aftreden vanwege een handel in decoraties door zijn schoonzoon Daniel Wilson
1887-1894	President Sadi Carnot	" 11.08.1837 - ^ 24.06.1894	-	Vanaf 1880 was hij verschillende malen minister; op 03.12.1887 werd hij verkozen tot president; van 1888-1893 was er het Panamaschandaal, waarbij joden werden beschuldigd van het financiële debacle; in 1891 werd een verbond gesloten met Rusland; op 24.06.1894 werd hij vermoord door de Italiaanse anarchist Jeronimo Caserio
1894-1895	President Jean Casimir-Perrier	" 08.11.1947 - ^ 11.03.1907	-	Van 1893-1894 was hij verschillende malen minister; op 27.06.1894 werd hij verkozen tot president; van 1894 tot 1906 was er de Dreyfus-affaire; doordat hij zich niet op zijn gemak in zijn ambt voelde trad hij op 16.01.1895 af
1895-1899	President Félix Faure	" 30.01.1941 - ^ 16.02.1899	-	Van 1893-1894 was hij verschillende malen minister; op 17.01.1895 werd hij verkozen tot president; in 1898 streden Franse en Britse troepen om de macht in Fachoda (Soedan), hetgeen beide landen bijna in oorlog met elkander bracht; ook in 1898 richtte Emile Zola aan hem de beroemde brief J’accuse inzake de Dreyfus-affaire; in 1899 overleed hij plotseling
1899-1906	President Émile Loubet	" 31.12.1838 - ^ 20.12.1929	-	Van 1887-1893 was hij verschillende malen minister; op 18.02.1899 werd hij verkozen tot president; in 1904 ontstond de Entente Cordiale (ook wel: Duple Entente) met Groot-Brittannië (een overeenkomst betreffende de koloniale invloedssferen van de beide landen)
1906-1913	President Armand Fallières	" 06.11.1841 - ^ 22.06.1931	-	Van 1880-1892 was hij verschillende malen minister; op 17.02.1906 werd hij verkozen tot president; in 08.1907 werd de Triple Entente getekend tussen Frankrijk, Rusland en Groot-Brittannië
1913-1920	President Raymond Poincaré	" 20.08.1860 - ^ 15.10.1934	-	Vanaf 1893 was hij verschillende malen minister; op 17.02.1913 werd hij verkozen tot president; hij versterkte de banden met Engeland en Rusland; van 1914 tot 1918 woedde de Eerste Wereldoorlog; hij bemiddelde daarin tussen de bondgenoten; op 28.06.1919 werd de Eerste Wereldoorlog beëindigd met de ondertekening van de Vrede van Versailles; Elzas-Lotharingen kwam daarbij weer aan Frankrijk
1920	President Paul Deschanel	" 13.02.1855 - ^ 28.04.1922	-	Op 17.01.1920 werd hij verkozen tot president; in 03.1920 kreeg hij de eerste tekenen van een geestesziekte; op 21.09.1920 kondigde hij aan het parlement zijn ontslag aan
1920-1924	President Alexandre Millerand	" 10.02.1859 - ^ 06.04.1943	-	Vanaf 1899 was hij verschillende malen minister; op 23.09.1920 werd hij verkozen tot president; van 1923-1924 vond bezetting van het Duitse Ruhrgebied plaats bij wijze van ‘herstelbetaling’; hij was voorstander van een beperktere rol van het parlement; hij moest 11.06.1924 terugtreden ten gevolge van de overwinning van het Cartel des gauches bij de verkiezingen
1924-1931	President Gaston Doumergue	" 01.08.1863 - ^ 18.06.1937	-	Van 1920-1917 was hij bijna zonder onderbreking minister; op 13.06.1924 werd hij verkozen tot president; hij was erg geliefd; hij nam een strenge houding aan jegens het overwonnen Duitsland; op 01.12.1925 werd het Pact van Locarno gesloten en vond ontruiming van het Rijnland plaats
1931-1932	President Paul Doumer	" 22.03.1857 - ^ 06.05.1932	-	In 1913 in de jaren ’20 was hij enkele malen minister; op 13.06.1931 werd hij verkozen tot president; op 06.05.1932 werd hij te Parijs vermoord door een geestelijk gestoorde Russische emigrant
1932-1940	President Albert Lebrun	" 29.08.1871 - ^ 06.03.1950	-	Onder zijn bewind vonden een aantal belangrijke feiten plaats: het Stavisky-schandaal (1934), de twisten tussen links en rechts die bijna tot een burgeroorlog leidden (1934-1936), de Volksfront-regering van Léon Blum (1936) en de instabiele kabinetten die daarop volgden (1937-1940); in 1936 werd een Frans-Russisch verdrag ondertekend; op 07.03.1936 bezetten Duitse troepen het Rijnland; in 04.1939 werd hij als president herkozen; na de Duitse inval in Polen verklaarden Frankrijk en Groot-Brittannië op 03.09.1939 de oorlog aan Duitsland, waarmee voor het land de Tweede Wereldoorlog [1939-1945] begon; op 10.05.1940 trokken de Duitse troepen Frankrijk binnen; Frankrijk werd eerst gedeeltelijk, later geheel bezet door Duitsland; hiermee kwam een einde aan de Derde Republiek
État français (1940-1944) top
1940-1944	Chef d’État Philippe Pétain	" 24.04.1856 - ^ 23.07.1951	-	Nadat Duitsland het land was binnengevallen volgde de ondertekening van de wapenstilstand op 22.06.1940; Elzas-Lotharingen werd door Duitsland geannexeerd; de Duitsers eisten voorts de ‘rechten van een bezettende mogendheid’ op in het noorden en westen van het land; het overblijvende deel van het land werd door een Franse regering bestuurd die zetelde in het stadje Vichy; maarschalk Philippe Pétain was vanaf 16.06.1940 hoofd van het Vichy-bewind; hij sloot op 17.06.1940 een wapenstilstand; hij was van 11.07.1940 tot 20.08.1944 staatshoofd van Frankrijk; hij kondigde een Nationale Revolutie aan onder het devies travail, famille, patrie; in 04.1942 werd hij door de Duitsers gedwongen vrijwel alle volmachten over te dragen aan premier Pierre Jean Marie Laval; in 11.1942 breidden de Duitsers hun bezetting over het hele land uit; buiten Frankrijk zette generaal Charles de Gaulle met een kleine groep ‘vrije Fransen’ de strijd tegen de Duitsers voort; in Frankrijk zelf ontstonden verscheidene verzetsbewegingen, die vanaf 05.1943 samenwerkten in het Conseil National de la Résistance (CNR)
Gouvernement provisoire de la République française (1944-1947) top
1944-1946	Voorzitter Charles de Gaulle	" 22.11.1890 - ^ 09.11.1970	-	Hij volgde een militaire opleiding; tijdens de Eerste Wereldoorlog raakte hij zwaargewond in Duitse krijgsgevangenschap; in 1921 werd hij hoogleraar aan een militaire academie; in 06.1940 werd hij onderstaatssecretaris; na de val van Frankrijk hield hij op 18.06.1940 voor de Engelse radio een beroemd geworden toespraak tot het Franse volk; in Engeland nam hij de leiding op zich van de ‘Vrije Fransen’, in verzet tegen de Duitse bezetter en het Vichy-bewind; zijn taak was moeilijk doordat zich in Londen geen Franse regering in ballingschap bevond; in 1943 werd hij voorzitter van het Comité van Nationale Bevrijding te Algiers; op 26.08.1944 trok hij aan het hoofd van de Franse troepen Parijs binnen; hij installeerde op 29.08.1944 zijn voorlopige regering en werd voorlopig staatshoofd; op 19.01.1946 nam hij ontslag uit ontevredenheid over politici die geen sterke uitvoerende macht wensten; in 1947 stichtte hij het Rassemblement du Peuple Français, dat streed voor grotere macht van de president en tijdelijk veel aanhang kreeg, maar in 1953 verliep en ontbonden werd
1946	Voorzitter Félix Gouin	" 04.10.1884 - ^ 25.10.1977	-	In 1940 stemde hij tegen de volmachten van Philippe Pétain; hij was 1943-1945 voorzitter van de Assemblée consultative provisoire; van 01.1946-06.1946 was hij voorzitter van de voorlopige regering
1946	Voorzitter Georges Bidault	" 05.10.1899 - ^ 25.01.1983	-	Op 21.06.1943 werd hij gekozen tot voorzitter van de verzetsbeweging Conseil National de la Résistance (CNR); op 07.09.1944 werd hij minister in de voorlopige regering; van 23.06.1946 tot 08.11.1946 was hij er voorzitter van; in 10.1946 werd bij referendum de grondwet van de Vierde Republiek aangenomen; deze trad in werking in 01.1947
1946-1947	Voorzitter Léon Blum	" 09.04.1872 - ^ 30.03.1950	-	Hij was een van de oprichters van de Section française de l’Internationale Ouvrière (SFIO); van 1936-1937 zat hij de eerste regering van het Front Populaire voor, bestaande uit socialisten, communisten en radicalen; door het Vichy-bewind werd hij uitgeleverd aan de Duitsers, maar hij ontsnapte aan de dood
Quatrième République (1947-1958) top
1947-1954	President Vincent Auriol	" 27.08.1884 - ^ 01.01.1966	-	In 1940 stemde hij tegen de volmachten van Philippe Pétain, waarna hij werd gevangengezet; hij ontsnapte naar Londen; bij de bevrijding maakte hij een triomfantelijke intocht; op 16.01.1947 werd hij door de Assemblée gekozen tot eerste president van de Vierde Republiek; hij stond een derde weg toe tussen communisme en gaullisme; hij was zeer geliefd, maar kreeg te maken met economische en sociale moeilijkheden
1954-1958	President René Coty	" 20.03.1882 - ^ 22.11.1962	-	In 1940 stemde hij voor de volmachten van Philippe Pétain, maar hij weigerde onder het Vichy-bewind een openbaar ambt te bekleden; van 1947-1948 was hij minister; op 23.12.1953 werd hij onverwachts tot president gekozen; toen na het tot stand komen van de Vijfde Republieknieuwe presidentsverkiezingen noodzakelijk werden stelde hij zich niet beschikbaar
Cinquième République (1958-) top
1958-1969	President Charles de Gaulle	" 22.11.1890 - ^ 09.11.1970	-	Op 13.05.1958 ontstond oproer in Algiers; generaal De Gaulle (zie hiervoor) werd op 30.05.1958 premier; er kwam na een referendum in 09.1958 een nieuwe grondwet met grote bevoegdheden voor de president; op 21.12.1958 werd hij tot eerste president van de Vijfde Republiek gekozen; de landen in Afrika (met uitzondering van Algerije en Frans Somaliland), kregen in 1960 onafhankelijkheid; op 03.07.1962 erkende hij deze ook voor Algerije, ondanks het verzet van de Organisation de l’Armée Secrète (OAS), die een aantal mislukte aanslagen op hem pleegde; in 1960 kwam hij wegens de ontwikkeling van een atoombom in conflict met de Verenigde Staten; hij streefde naar een Europe des patries waarvan Groot-Brittannië geen deel uitmaakte wegens te nauwe banden met de Verenigde Staten; in 1966 trad Frankrijk uit de NAVO; hij stelde zijn aanblijven als staatshoofd afhankelijk van de uitslag van een referendum over de hervorming van de Senaat; dit viel voor hem negatief uit
[1969]	President ad interim Alain Poher	" 17.04.1909 - ^ 09.12.1996	-	Hij nam het presidentschap waar van 28.04.1969-19.06.1969
1969-1974	President Georges Pompidou	" 05.07.1911 - ^ 02.04.1974	-	In 1945-1946 maakte hij deel uit van de staf van generaal De Gaulle; van 1962-1968 was hij premier; na het aftreden van De Gaulle won hij de presidentsverkiezingen; hij zette het beleid van De Gaulle in grote lijnen voort, maar stelde zich wat soepeler op; hij nam het initiatief tot de bouw van het Centre Pompidou in Parijs
[1974]	President ad interim Alain Poher	" 17.04.1909 - ^ 09.12.1996	-	Hij nam (opnieuw) het presidentschap waar van 02.04.1974-19.05.1974
1974-1981	President Valéry Giscard d’Estaing	" 02.02.1926	-	In de jaren ’60 was hij enkele malen minister; in 05.1974 behaalde hij bij de presidentsverkiezingen een zeer krappe overwinning; zijn (zowel op binnenlands als op buitenlands gebied) wat traditioneel getinte bewind werd door een aanzienlijk deel van de kiezers gesteund, maar desondanks verloor hij 05.1981 de presidentsverkiezingen
1981-1995	President François Mitterand	" 26.10.1916 - ^ 08.01.1996	-	Tijdens de Tweede Wereldoorlog speelde hij een rol in het verzet; in 1946 was hij een van de oprichters van de Union démocratique et socialiste de la résistance (UDSR); van 1947-1957 was hij enkele malen minister; in 1971 werd hij voorzitter van de nieuw opgerichte Parti socialiste (PS); na zijn verkiezing tot president in 1981 voerde hij aanvankelijk een hervormingsbeleid dat gericht was op nationalisering van bedrijven, naast decentralisering van de overheidsbevoegdheden; een verslechtering van de economie deed hem besluiten tot een grootscheeps bezuinigingsprogramma; in 1986 verloor de PS haar absolute meerderheid, zodat hij met een rechtse regering onder leiding van de gaullist Jacques Chirac moest samenwerken, de zogenaamde cohabitation; in 1988 won hij van laatstgenoemde de presidentsverkiezingen
1995-2007	President Jacques Chirac	" 29.03.1932	-	In 1976 richtte hij de Rassemblement pour la République (RPR) op; hij kreeg veel kritiek vanwege zijn besluit om de kernproeven op het eiland Mururoa te hervatten en vanwege de bezuinigingspolitiek en de falende werkloosheidsbestrijding van zijn premier Alain Juppé; de parlementsverkiezingen in 06.1997 werden gewonnen door de socialist Jospin, zodat hij gedwongen werd tot een cohabitation
2007-	President Nicolas Sarkozy	" 28.01.1955	-	Hij is de zoon van een voor het Rode Leger gevluchte Hongaarse edelman; zijn werkelijke naam is Nicolas Paul Stéphane Sarközy de Nagy-Bocsa; 1977-1983 was hij gemeenteraadslid van Neuilly-sur-Seine; 1983-2002 was hij van dezelfde plaats burgemeester; in 2002 werd hij minister van Binnenlandse Zaken; sinds 1995 stond hij op gespannen voet met zijn partijgenoot Jacques Chirac; eind 2005 noemde hij de jonge relschoppende jongeren uit de Parijse voorsteden racaille (“uitschot”); door sommigen werd de indruk gewekt dat hij hiermee alleen op allochtone jongeren doelde, waardoor ophef ontstond over het vreemdelingenbeleid; hij was achtereenvolgens gehuwd met Marie-Dominique Culioli en Cécilia Ciganer-Albéniz alvorens hij op 02.02.2008 huwde met Carla Bruni Tedeschi

Vorstennamen top

Hieronder volgt een alfabetische lijst van vorstelijke voor- en bijnamen in het Frans met achter elke naam de vertaling ervan in het Nederlands.

l’Adopté	de Geadopteerde
l'Aiglon	het Adelaarsjong
Aquitaine	Aquitanië, een regio in Zuidwest-Frankrijk, eeuwenlang betrokken in de strijd tussen Frankrijk en Engeland; het viel in 1453 definitief in Franse handen
Austrasie	Austrasië, een Merovingisch koninkrijk, gelegen tussen de Maas en de Rijn, ontstaan bij de verdeling van het Frankische Rijk na de dood van Lothaire I in 561; onder leiding van Pépin II (680-714) en Charles Martel (714-741) wist het aan het einde van de zevende eeuw de overhand in het Frankische Rijk te verkrijgen, ten koste van Neustrie; in 751 ging het op in het Karolingische Rijk
le Bègue	de Stamelaar
le Bel	de Schone
le Bien-Aimé	de Geliefde
le Bon	de Goede
le bon roi Henri	de goede koning Hendrik
le Bref	de Korte
Carloman	Karloman
Cent Jours	Honderd Dagen (de tijdelijke wederkeer in 1815 van Napoléon uit ballingschap)
Charlemagne	Karel de Grote
Charles	Karel
le Chauve	de Kale
Chilpéric	Chilperik
Cinquième République	Vijfde Republiek
le Débonnaire	de Vrome [letterlijk: de Goedige]
Eudes	Odo
le Fainéant	de Luie
le Fol	de Dwaze
François	Frans
le Grand	de Grote
le Gros	de Dikke
le Hardi	de Stoute [de Stoutmoedige]
Henri	Hendrik
Hugues	Hugo
le Hutin	de Woelzieke
Jean	Jan
le Jeune	de Jonge
le Juste	de Rechtvaardige
le Lion	de Leeuw
le Long	de Lange
Lothaire	Lotharius
Louis	Lodewijk
Neustrie	Neustrië, een Merovingisch koninkrijk, gelegen in het zuidwestelijk deel van het Frankische Rijk, ontstaan na de verdeling van dit rijk bij de dood van Lothaire I (561); het vormde tot 751, toen het opging in het Karolingische Rijk, een zelfstandig koninkrijk, maar werd op het einde van de zevende eeuw in macht en gezag overvleugeld door Austrasië
d’Outremer	van Overzee
Pépin	Pepijn of Pippijn
le Père du Peuple	de Vader des Volks
Philippe	Filips
le Pieux	de Vrome
Premier Empire	Eerste Keizerrijk
Première République	Eerste Republiek
Première Restauration	Eerste Herstel (van de Bourbons in het koningschap)
Quatrième République	Vierde Republiek
Raoul	Rudolf
le Roi-Soleil	de Zonnekoning
le Sage	de Wijze
Saint Louis	Lodewijk de Heilige (Lodewijk IX)
Second Empire	Tweede Keizerrijk
Seconde République	Tweede Republiek
Seconde Restauration	Tweede Herstel (van de Bourbons in het koningschap)
le Simple	de Eenvoudige
Troisième République	Derde Republiek

Externe links top

v Voor een overzicht van de geschiedenis van Frankrijk zie men Histoire de France - Chronologie.

v Zie ook Histoire de France.

free webmaster utilities