Stel je voor: je loopt
over een zandweg. Links en rechts een lange rij bomen. Ze vormen een tunnel. De
zonnestralen vallen tussen de bomen door de tunnel binnen. Uiteraard is de
temperatuur van een zeer aangenaam soort. Je loopt daar over die weg naar het
einde van de tunnel. Eenmaal uit de tunnel doemt links een indrukwekkende massa
berg op. Eerst een klein reepje akkerlanden met mais en suikerriet, dan de
steile beboste hellingen en dan de toppen ingestopt door wolken, het puntje
steekt er net bovenuit. Als je naar rechts kijkt een eindeloze vlakte, mistig. Kleine
puntige heuvels steken mysterieus boven deze mist uit. Boven je is het blauw
met hier en daar een wolk. De zon staat laag aan de hemel aan je rechterkant. De
wolken in de lucht hebben alle kleuren tussen paars en geel gekregen. De
hellingen van de Mulanje worden beschenen met een heel scherp licht, zwak maar
toch fel. Je loopt verder. Op de weg is het een drukte van belang. Iedereen is
op weg naar huis. De meesten naar hun hutje van klei en riet. Een enkeling
heeft een huis van stenen gebouwd. 2 vrouwen en een meisje komen je tegemoet. Het
meisje lacht verlegen en draagt haar schooltas (=rugzak)op haar hoofd. De 2
vrouwen hebben beide met doeken hun kind op de rug gebonden. Het kind deint
rustig mee op moeders rug en kijkt eens rustig om zich heen. De ene vrouw
draagt een bos hout op het hoofd en de andere vrouw een zak mais van een kilo
of 50. Het kost geen ze geen enkele moeite. Je moet even op de weg letten en
wat gaten ontwijken. Dan wordt je ingehaald door een paar mannen op hun fiets. Achterop
is een grote mand gemonteerd. Een van de mannen vervoert er een geit in. De
vastgebonden poten steken boven de mand uit. Even verderop passeer je een
hutje. Op het erf, dat niet meer is dan een zorgvuldig geveegd stuk opgedroogde
klei, lopen wat geitjes en kippen. De kinderen spelen in de greppel naast de
weg waar het zand lekker zacht is. Een hond blaft in de verte. Aan de andere
kant zit een meisje van een jaar of zeven naast een stoel. Op de stoel staat
een bak. Het is duidelijk dat hetgeen in de bak zit verkocht dient te worden. Je
loopt erop af en vraagt wat ze verkoopt. Ze verkoopt geroosterde pindaïs. Het
zijn er niet zoveel meer. Ze kosten 1 kwacha per lepel. De pindaïs zien er
lekker uit en je bestelt voor 10 kwacha aan pindaïs. Zorgvuldig wordt er een
toeter gemaakt van een oude krant, alwaar de lepels zorgvuldig in worden
afgepast. Bij 7 gebeurt wat je allang aan zag komen. De pindaïs zijn op. Ze
fronst haar wenkbrauwen, zoals alleen Afrikanen dat kunnen en kijkt je met
vragende grote ogen aan. Een glimlach van oor tot oor verschijnt op haar
gezicht, als blijkt dat je 7 lepels ook een prima aantal vindt. De 3 kwacha mag
ze houden. Je loopt verder, knabbelt wat van de pindaïs, maakt praatjes met je
mede-weggebruikers, zwaait naar de kindjes op de erven en geniet van de
ondergaande zon, Afrika is fantastisch! Zomaar een namiddag in Phalombe.
Lieve mensen, ik heb
goed nieuws: ONS VERSLAG IS AAAAAAFFFFF !!!!! Het heeft wat bloed zweet ende
tranen gekost maar het is er dan echt van gekomen. We zijn aan het afronden. Job
zal strax een poging doen een tipje van de sluier op te lichten wat de
resultaten betreft, maar laat ik bij het begin beginnen. Op 3 April 1999 gingen
deze 2 jochies op reis naar Afrika om onderzoek te doen en als je een ding niet
moet doen, dan is het wel onderzoek doen in Afrika en het kan nog erger:
retrospectief, dat wil zeggen terugkijkend in de tijd. Uitpluizen wat er met
mensen gebeurd is in het jaar nadat ze op Tuberculose- behandeling zijn gezet,
maar ook: wat waren de uitslagen van de verschillende testen die indertijd zijn
gedaan, de rontgen-foto vinden, checken of ze wel antibiotica gehad hebben en
last but worst, wat is er van ze terecht gekomen. U begrijpt, een enorme klus,
doch wel erg leuk ende leerzaam. Ik zal even een aantal schakels overslaan en
dan pluggen we in op 3 weken geleden, toen alles in een stroomversnelling kwam.
Pappa en mamma Bakker kondigden aan langs te komen. Heel erg leuk en precies
wat we nodig hadden. Wat druk op de ketel en we wilden alles daarvoor afhebben
en dat was allemaal zeer kort-dag, dus hebben we eindelijk een keertje hard
gewerkt, maar dan ook echt snoeihard! De hele dag van 's ochtends vroeg tot s'
avonds laat en ook het hele weekeinde door. Erg heavy, maar zeker de moeite
waard, want nu hebben we in 2 weken de laatste informatie verzameld.
geanalyseerd en een uitgebreid verslag gebouwd. Van een aantal patienten wisten
we nog niet wat er met ze gebeurd was. Zijn ze nog in leven, hadden ze hun 11
maanden behandeling afgemaakt of waren ze ergens along the way afgehaakt,
absconded? We zijn toen met een auto van het ziekenhuis (huren voor 100 piek,
wel met een driver erbij, maar dat zijn hier de kosten niet) allerlei health
centres in het district Phalombe afgegaan om te kijken wat er van de patienten
terecht gekomen is. TB-patienten liggen namelijk eerst een maand in het
ziekenhuis en vervolgens halen ze 11 maanden lang hun medicijnen op bij hun
eigen health centre in de buurt. Dit HC weet dus als het goed is alles over de
patient. Een HC is vaak niet meer dan een stenen vloer met dak en aan de
zijkant een afgesloten hokje, hetgeen dan de TB-office is. Was erg interessant
om te zien hoe dat allemaal zo ging. De staf van de HC was ook erg behulpzaam
en erg nieuwsgierig, dus we hebben alles gezien en de meeste info die we
zochten wel gevonden. Vervolgens zijn we een weekeindje met de gegevens-analyse
aan de gang gegaan, hetgeen eigenlijk wel heel leuk was. We werden echte
workaholics. Klooien met statistiek, grafieken ontwerpen, macro's maken,
allerlei foefjes in Excel en Word ontdekken. We zaten gewoon te trippen achter
onze computertjes, want we hadden beiden onze eigen komploeter. Na anderhalve
week schrijven kwam dan de eerste versie van het verslag eruit gerold. Na het zelf
nog een paar keer grondig door de kritische machine gehaald te hebben, hebben
we het afgegeven aan een Engels vrouwtje hier in het dorp, dat het even heeft
gecheckt op engelse, niet hollands-engelse, constructies. Viel heel erg mee,
dus dat was goed. Nu ligt het verslag voor revisie bij professor Harries in
Lilongwe en bij iemand van het KNCV in Nederland. Zij laten er hopelijk ook nog
even een frisse wind overheen waaien, verbeteren wij het nog een beetje en dan
kan het ingeleverd worden. En klaar is Jobijn! Wachtende op dit commentaar en
de periode van vakantie, zijn we nu aan het clinische gedeelte van ons verblijf
in Malawi begonnen. We spelen doktertje cq co-schapje in het Ziekenhuis. Zijn
nu 4 dagen volop op zaal geweest en het bevalt echt hartstikke goed! 's
Ochtends om 7;45 erin en om een uur of 6 denk je "ik moet maar weer eens
naar huis" Gaat echt heel erg snel, zo'n dagje hier. Allemaal
interessante, bizarre, nare en leuke dingen maak je mee. Een ding is het zeker
en dat is heeeel erg leerzaam. We begonnen met een beetje meelopen, maar al
gauw heb je een beetje je "eigen" patienten, loop je te piekeren wat
het nou allemaal kan zijn, zoek je is wat op in een boek, overleg je is met
bijvoorbeeld collega Calis en dan rolt er uiteindelijk toch een diagnose en een
behandeling uit Dan ga je regelmatig is kijken hoe het gaat, dan gebeurt er
weer iets anders, opname, kleine ingreep, operatie. Dokter Bakker heeft
bijvoorbeeld op z'n eerste dag een uit de kom geschoten heup gezet op de OK
want dat moest onder verdoving gebeuren, PLOK en de heup zat er weer in. Ik ben
echt helemaal enthousiast over het vak der medicijnmannen, maar wat is er nog
ongelovelijk veel te leren voor ons. Af en toe denk ik wel is bij mu eigu
"wat weet je eigenlijk wel?", maar dat schijnt allemaal wel goed te
komen. En even later puzzel je gewoon weer even een diagnose uit. Vervolgens
zit je weer volledig met je handen in het haar over iets heel erg simpels. Tja....
Een ander bizar ding is dat kleine virusje dat ze hier verkopen, sommigen
noemen het iets van HIV. Dat zo'n dingetje zo'n enorme inpact kan hebben, dat
besef je je niet. Wards liggen helemaal vol met AIDS en alle mogelijke
infecties en afwijkingen die je krijgt door een verzwakt immuun-systeem, heel
erg treurig. Gelukkig zijn er ook nog veel mensen voor wie je wel wat kan doen.
Wat helemaal leuk is, is de paediatric ward. 2 vriendjes heb ik daar, die
liggen allebei naast elkaar met een gebroken bovenbeen, te kletsen en te
geinen, zulke mooie mannetjes. Als ik even geen zin meer heb in de narigheid
dan ga ik even kletsen, voor zover dat mogelijk is in het chichewa, met die
mannetjes en dan kan je er weer tegenaan. Mensen, Martijn breidt een einde aan
z'n verhaal en geeft het toetsenbord over aan vriend Job. De groeten
Yessie, om maar eens
een echte chichewa term te gebruiken. De taal stikt hier trouwens van die
termen. Als je bv een woord niet weet en kan verwachten dat het na 1900
ingevoerd is dan zoek je de engelse vertaling, vervangt de r voor een l en vice
versa, plakt er een ie achter en klaar is je chichewa woord. Boterham:
sendwichi, goodkoop: chipi, computer: computeli etc. Maar u was beloofd iets te
horen van de wereldschokkende resultaten van ons onderzoek. Het probleem: je
hebt hier twee testen om uit te vinden of iemand tuberculose (TB) heeft. 1: in
het spuug van de patient kijk je of je de tb-bacterie ziet zitten. 2: je maakt
een longfoto. Heeft iemand aan de hand van deze testen tb dan wordt hij
behandeld, als hij geen tb heeft dan geen behandeling. Klinkt logisch. Dan nu
het addertje. adder A: zelfs in het westen (met extreem goed opgeleid
personeel) hoef je bij een tb patient niet altijd afwijkingen te zien bij deze
testen, dus kan je met de testen geen tb hebben terwijl je het stiekem toch
hebt. Adder B: een gezellige virusziekte (ik zal geen namen noemen) die
aanwezig is in 80-100% van de tb-patienten alhier zorgt ervoor dat mensen
anders reageren op een infectie dan mensen zonder hiv. Gevolg: je ziet minder
vaak iets op een longfoto en als je iets ziet is dit vaak een rare afwijking,
en patienten hebben minder vaak een bacterie in hun sputum. Adder C: doktoren
en lab-specialisten alhier zijn niet zo goed in het beoordelen van deze tests
dus ze zullen vaker de test verkeerd beoordelen. Gevolg van deze adders is dus
dat tb-patienten geen behaneling krijgen en andersom. Vraag was dus: kan de
bloedbezinking gebruikt worden als een derde en aanvullende test. Idee: hij is
hoog: TB, hij is laag: geen tb.
Zal ik voor de rest
het hele proces overslaan, maar we zagen al vroeg in dat dit alleen toch niet
echt een bevredigend resultaat op zou leveren. Dus we pakten er nog bij: het
aantal witte bloedlichaampjes (WBC) en het aantal rode bloedlichaampjes (Hb),
soms ook wel ijzergehalte genoemd. Bovendien wilden we deze testen ook nog eens
vergelijken met de beoordeling van de longfoto. We beoordeelden de juistheid
van de diagnose ahv de overleving van de patienten. Resultaten: BLoedbezinking
zegt wel iets maar is niet specifiek en dus niet handig. Hb: mensen met een
extreem laag Hb hadden een erg grote kans in de eerste drie maanden te sterven.
Longfoto: hoe meer artsen zeiden dat je tb had hoe beter je overlevings kans
werd. WBC: dit was het leukste. Mensen met een verlaagde WBC (vaak in AIDS)
hadden 0 kans om een jaar te overleven, terwijl mensen met een hoge WBC (vaak
in longontsteking, maar inprincipe niet bij TB) een erg goede kans hadden om te
overleven. Conclusie: Mensen met lage wbc gaan toch dood, moet je die wel
behandelen (nieuw onderzoek), mensen met hoge wbc moeten een stevige kuur
antibiotica krijgen voordat ze op tb behandeling worden gezet. En zo hadden we
nog wat meer van deze leuke kleine conclusietjes. Prof. Harries (de tb-goeroe
van malawi en omstreken) had net ook al iets gepubliceerd over een tweede kuur
antibiotica in dit soort patienten, maar had niet zulke mooie bewijzen als wij,
dus hij zal hier vast blij mee zijn (en wij dus ook). O ja wat ik jullie ook
niet mag onthouden is de overlevingskans van onze hele groep: slechts 45%
overleeft hier elf maanden. Erg he. Dat merk je inderdaad ook wel in het
ziekenhuis. Bed 1: pt heeft chronische diarree, tb en zweren in de mond, dan
weet je meteen al diagnose, behandeling en gevolg: AIDS, GEEN, DOOD. Zo heb je
dan drie bedden en dan is het even opgelucht ademhalen bij een malariapatient (
die overigens ook nog kans van 1 op 3 heeft om hiv positief te zijn) en dan
weer drie bedjes levende lijkjes. Gelukkig is er dan inderdaad nog zoiets als
kindergeneeskunde. Jullie moeten me hier even niet verkeerd begrijpen,
medisch/pathologisch is het allemaal erg interessant, maar voor die mensen en
heel donker afrika ziet die toekomst er net zo donker uit.
Laatste gedeelte van
dit mailtje moet nog even over onze reisplannen gaan. Aankomende zondag zal een
feestelijke hereniging plaats vinden tussen ouderlijk paar Bakker en hun
verloren zoon. Gezamenlijk wordt een van de mooiste natuurparken ter wereld (in
Zambia) bezocht. Na een tour en hospital wordt een poging ondernomen om op
relaxte wijze de berg alhier (zie eerder vermelde epos aan Mulanje) te
bestijgen. Met de resterende tijd wordt nog iets nader te bepalen leuks gedaan
en dan zijn een dikke anderhalve week waarschijnlijk voorbij gevlogen als zij
donderdag hun reis vervolgen naar idyllisch Zanzibar. Dan begint voor ons het
avontuur pas echt (Tip pak even (computer)kaart van mozambique en omstreken
erbij). Via Blantyre (malawi) rijden we naar Tete (mozambique), volgend dag
gaan we naar Beira aan de indische oceaan. Langs de kust wordt dan afgezakt
naar Maputo. Geregeld zal hier gestopt worden bij tropische stranden en mooie
plaatsjes. Zekere bestemming op deze weg zullen zijn: de paradijs eilanden,
waar we hopen een duikcursus te kunnen doen. Als we in Maputo zijn beslissen we
afhankelijk van de tijd of we via swaziland en Johannesburg naar Harare
(zimbabwe) gaan of dat we direkt naar harare afreizen. Alhier moet namelijk op
8 oktober ene BVG van het vliegveld worden geplukt. Via bulawayo wordt dan
afgereisd naar het noord-west puntje van zimbabwe alwaar eem idyllisch
riviertje zich enkele meters naar beneden stort: DE VICTORIA FALLS. Boven de
waterval barst het van de krokodillen ed en onder de waterval kan fantastisch
geraft worden op de enorm kolkende rivier. Op de terugweg van deze bestemming
pakken we nog even een dagje mee in een ander wildpark en wordt er via bulawayo
weer verder gereisd naar Harare, Blantyre en Phalombe. Ook hier weer een klein
tourtje bergen en ziekenhuis en via het meer weer naar Lilongwe airport om
eerder genoemde Bvg uit te zwaaien. Daarna krijgt u weer een uitgebreid verslag
van alle avonturen. Na nog drie weken ziekenhuis alhier worden dan de koffers
gepakt en zal er een eind komen aan avontuur afrika. Het hoogtepunt van de
zomer (vlak voor het regenseizoen) wordt dan weer verruild voor ijzige wind die
ons op maandag ochtend 22 november weer in het gezicht zal snijden. Tot zover
de plannen, nog even wachten tot u de avonturen weer meekrijgt.