Architectuurfotografen geven zich bloot
Voor niets gaat de zon op

Het fotograferen van een 'statisch' gebouw lijkt op het eerste gezicht een eenvoudige klus, maar niets is minder waar. Het vereist vakmanschap, en vooral veel geduld om een mooi resultaat te verkrijgen. Wat zijn nu eigenlijk de ingrediënten voor een goede architectuurfoto? Waar moet je op letten bij het maken van een foto? En wat zijn de valkuilen? Drie gerenommeerde fotografen lichten een tipje van de sluier op.

RIEN VAN RIJTHOVEN - bezoek de website

"Fotografeer nooit met de zon in je rug, want dan krijg je platte foto's met weinig diepte in de gebouwen."

"Als het er maar goed uitziet, in combinatie met nuttige informatie voor de bekijker van de foto, want deze moet in één oogopslag zien waar het om draait of hoe iets ter plekke ervaren wordt. Dit is voor mij in een zin waar architectuurfotografie om draait. Een architectonische situatie op een mooie manier laten zien, zodat een leek het meteen snapt
zonder dat hij of zij het project kent. En het eigenlijk nog mooier en interessanter proberen te maken dan de werkelijkheid. Omdat het in Nederland vaak bewolkt is, ben ik me gaan specialiseren in lichtschilderen van gebouwen tijdens de schemering. Dit kun je overigens ook bij interieurs doen. Lichtschilderen betekent met een lange sluitertijd (30 seconden tot 1 minuut) zelf licht aanbrengen met een losse lamp, bijvoorbeeld een spot op het gebouw. Je krijgt dan de mooie ondergaande luchten aan de achterkant en toch een helder gebouw, omdat je dit zelf uitlicht. Camera's die ik gebruik zijn een Seitz Roundshot 360 en een Cambo Wide DS. Voor de Cambo heb ik samen met het bedrijf de specificaties bedacht, daar ben ik natuurlijk best trots op. Dat was heel gaaf, een technische camera die alle kanten op shift zonder balg. Ik schiet alles op rolfilm. Digitaal fotograferen is helaas nog vrij lastig op locatie, want je moet shiften met een technische camera en de beeldchips zijn nog te klein om een effectieve groothoek te verkrijgen. Mijn advies aan lezers van Zoom Magazine is alleen te fotograferen met mooi weer. Bij voorkeur in het weekend, dan is de kans kleiner dat er auto's voor een gebouw staan. Verder is het heel belangrijk om nooit met de zon in je rug te fotograferen, want dan krijg je platte foto's met weinig diepte in de gebouwen. Spaar voor goede groothoeklenzen en zet de camera waterpas. Als je geen technische camera hebt, neem de foto's dan iets ruimer op zodat je ze eventueel later op de computer nog kunt onthoeken. Dit geldt ook voor bij detailfotografie, het ziet er veel professioneler uit. Vermijd ruis (geen lantaarnpalen, verkeersborden of auto's in beeld), fotografeer met mooi zonnetje onder een hoek en kies voor lekkere lage standpunten."

ROOS ALDERSHOFF - bezoek de website

"Als je de mogelijkheid hebt om afstand te nemen van een gebouw zonder dat andere elementen eromheen gaan storen, doe dat dan ook."

"Tijdens mijn studie aan de Rietveld Academie in Amsterdam ontstond de belangstelling voor architectuurfotografie, en ik ben er nu al bijna 15 jaar professioneel mee bezig. Architectuur is ondertussen mijn specialiteit, zowel in- als exterieuren en alles wat daar mee te maken heeft. In mijn werk streef ik naar eenvoud en helderheid. Op deze manier komt de essentie van een gebouw het beste tot zijn recht. Het
fotograferen bij schemer heeft mijn voorkeur, omdat er dan meer kleur en sfeer ontstaat. Een 'goede' architectuurfoto is niet eenduidig te definiëren, dat is natuurlijk afhankelijk van welk gebouw en voor welke opdrachtgever je fotografeert. Allereerst moeten de weergoden gunstig gezind zijn. Een architectuurfoto heeft contrasten nodig om de diverse materialen beter zichtbaar te krijgen. Persoonlijk vind ik de compositie erg belangrijk, waarmee je de basis voor een mooie foto legt. Maar de factoren sfeer, kleur en tijdstip spelen ook een belangrijke rol. Die maken het spannend, interessant of soms juist heel saai. Voor sommige opdrachten kan een 'saaie' foto een gebouw beter tot zijn recht laten komen, zodat je er op een andere manier naar gaat kijken. Ik fotografeer met een technische camera, een Arca Swiss 6x9 rolfilm. Deze werkt wel traag, maar haastige spoed is zelden goed. Als je niet de tijd neemt om secuur te kijken, krijg je een slordige foto waar meestal wat mis aan is. Als je geen technische camera hebt, is het belangrijk dat je je beeld recht houdt. Dat doe je door de middenassen horizontaal, of de verticale middenlijn recht te zetten. Als je de mogelijkheid hebt om afstand te nemen van een gebouw zonder dat andere elementen eromheen gaan storen, doe dat dan ook! Hoe verder je van het onderwerp af staat, hoe minder je hoeft te kantelen. Wees kritisch op jezelf en laat anderen dat ook zijn, denk niet meteen dat je dé foto hebt gemaakt. De volgende foto moet altijd weer beter zijn, anders wordt het nooit meer spannend."

NORBERT VAN ONNA - bezoek de website

"Voor de fotograaf is er maar een mogelijkheid, en dat is fotograferen in het allermooiste licht. Daar ligt de uitdaging."

"Mijn specialisatie is fotografie van moderne architectuur, stedelijke landschappen, industrieel erfgoed, parken, kastelen en monumenten. De camera's waar ik mee werk zijn een 4x5 Sinar en een 4x5 Cambo Wide (Nederlands fabrikaat). Een 'goede' architectuurfoto kan op verschillende manieren goed zijn, afhankelijk van de gebruiker en de opdrachtgever van de foto. Een architect zal
het van belang vinden om zijn ontwerp en ideeën terug te zien in de afbeelding van zijn gebouw. Vaak zien architecten graag een goede weergave van aanzichten van het gebouw, en een of meerdere overhoekse opnamen met niet al te veel vertekening. Maar een andere opdrachtgever zal misschien de combinatie willen zien van een gebouw in zijn omgeving of in het landschap. Een belangrijke factor is uiteraard: hoe fotografeer je een gebouw of een detail. Voor de fotograaf is er maar een mogelijkheid en dat is fotograferen in het allermooiste licht. Daar ligt ook de uitdaging, om het licht of die lichtomstandigheden op te zoeken. In de praktijk zal je doorgaans enkele malen het betreffende object moeten bezoeken om te kunnen beoordelen waar de zon zal staan of hoe het mooiste licht- en schaduweffect bereikt kan worden. Vaak loop je tegen praktische problemen op, zoals een straat met vuilniszakken, een vrachtwagen op hinderlijke wijze geparkeerd, of je komt net te laat voor dat ene momentje zon in Groningen. Mijn voorkeur van werken is om zelf projecten te bedenken en daar een boek over te maken. Met name oude industriële architectuur heeft mijn belangstelling, naast monumentale gebouwen zoals kastelen in het oorspronkelijke landschap.Over industriële architectuur heb ik enkele boeken gemaakt en zelf uitgegeven. Technische camera's zijn in feite de enige praktische mogelijkheid voor een architectuurfotograaf. De verstelmogelijkheden zijn bijzonder belangrijk waarbij met name het shiften van de objectieven een rol speelt. Het is een heel erg interessant vakgebied van de fotografie, maar het vraagt discipline en geduld om perfectie te bereiken."