Door het ontstaan van de cortex en neocortex, de meest
recente hersendelen, is het mogelijk geworden om te leren van ons verleden en
onze toekomst te plannen. Het onderscheidt ons van de dieren en heeft onze
beschaving mogelijk gemaakt. Door de door anderen vergaarde kennis en onze
eigen ervaringen te onthouden zijn we in staat om welbewust
beslissingen te nemen, en door ons een toekomst voor te kunnen stellen, weten
we dat we dat we nu iets moeten doen om daar later profijt van te kunnen
hebben.
Misschien is het dit proces dat beschreven wordt door de
verbanning uit de hof van Eden: het verkrijgen van ons vermogen om te oordelen
door de ontwikkeling van nieuwe hersendelen.
Het vermogen tot herinneren van ons verleden en het zicht
op de toekomst, brengt naast enorme voordelen echter ook nadelen met zich mee:
we voelen schaamte, schuld en pijn over sommige dingen in ons verleden, we
kunnen bang zijn voor eventuele gebeurtenissen in de toekomst.
Is het advies van zijn in het hier en nu dan geen
verlangen naar niet meer denken om daardoor geen negatieve gevoelens meer te
hoeven te ervaren?
Voor een deel denk ik dat dat
inderdaad zo is: tijdelijk het denken over ons reflecterend denken loslaten kan
ons in een diepe staat van vrede, tijdloosheid en eenheidsbewustzijn brengen.
Voor een ander deel betekent
zijn in het hier en nu niet het geen weet meer hebben van verleden en toekomst,
maar je bewust zijn van je gedachtes die je daarover hebt. Je kunt je nú bewust
zijn van de pijn die je in het verleden hebt opgelopen; je zit dan niet in die
pijn, maar je zit in het besef dat iets in jou nu die pijn ervaart. Of in
positief opzicht: je beseft dat zich nu een prettige herinnering in je hersens
afspeelt En naar de toekomst kun je jezelf betrappen op angstige of juist
hoopvolle fantasieën.
Door
af en toe afstand te nemen van het denken, als observator te kijken naar waar
je hersenen mee bezig zijn, wordt de inhoud minder belangrijk, de lading gaat
er als het ware wat van af (het zijn maar herinneringen en fantasieën) en kun je wellicht meer genieten van
de directe dingen die er hier en nu zijn: wat je ziet, hoort, proeft, ruikt en
voelt in en aan je lichaam (en ervaren hoe je hersenen hun best doen om je
daarvan af te houden).
Dat is
iets anders dan een vlucht uit het leven omdat je het normale leven niet
aankunt. Zoals bij Eckhart
Tolle het geval lijkt. Op het
moment dat hij zelfmoord wil plegen komt hij tot het besluit om het leven in zijn totaliteit als onbelangrijk te zien. Waarmee ik niet
wil zeggen dat zijn uitweg geen goede uitweg zou kunnen zijn.
Het
rationele denken is een prachtig instrument om je leven welbewust te sturen, we
zouden niet zonder kunnen, maar jij bent degene die bepaalt wanneer je van dat
instrument wel of niet gebruik wilt maken. Met andere woorden, je hebt altijd
een vrije keus of je wilt denken aan verleden of toekomst of –veel directer-
het hier en nu wilt ervaren.